18-07-2025

Niekiedy może u ciebie wystąpić sytuacja gdy dokonałeś zakupów związanych z prowadzoną działalnością – a potem w skutek dokonanych transakcji zostałeś podatnikiem czynnym. Czy możesz zatem od dokonanych zakupów odliczyć VAT ? Ten artykuł odpowie na to pytanie.

Mogą Państwo również pobrać pod tym linkiem procedurę sprawdzającą tzw. checklistę czynności które należy dokonać aby móc odliczyć VAT od zakupów dokonanych przed momentem rejestracji.

Obowiązek rejestracji do VAT – zasady ogólne

Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 poz. 775) podatnicy – zgodnie z definicją zawartą w art. 15 oraz 15a ustawy – są zobowiązani do rejestracji jako podatnicy VAT czynni przed dniem dokonania pierwszej transakcji opodatkowanej VATem. Zgłoszenia dokonuje się poprzez złożenie deklaracji VAT-R do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla danego podatnika.

Warto wskazać, że ustawa o VAT nie przewiduje sankcji za dokonanie zgłoszenia po dokonaniu czynności opodatkowanej. W praktyce oznacza to, że rejestracji można dokonać z datą wsteczną – jako forma „nadrobienia” obowiązku. W takim wypadku podatnikiem zostaje się z datą od której faktycznie podatnikiem dana jednostka powinna zostać.

Z powyższego wynika istotna zasada – na potrzeby podatku od towarów i usług o statusie podatnika decyduje RZECZYWISTE dokonywanie czynności opodatkowanych A NIE moment deklaratywnego rozpoczęcia bycia podatnikiem.

Rozbieżność daty sprzedaży opodatkowanej a rejestracji jako podatnik – prawo do odliczenia VAT naliczonego

Najważniejszą konsekwencją rozbieżności rzeczywistego występowania jako podatnik VAT czynny a momentu złożenia deklaracji VAT-R jest możliwość odliczenia VAT naliczonego za zakupione produkty i usługi przed momentem złożenia deklaracji.

Orzecznictwo TSUE jest w zakresie rozpoznania prawa do odliczenia podatku jest od wielu lat jednolite. Prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z dokonaniem inwestycji nie jest uzależnione od wcześniejszego zarejestrowania się jako podatnik VAT czynny (Wyrok TSUE – sprawa C-400/98 oraz sprawy C-268/83 i C-110/94). Status podatnika nabywany jest z chwilą dokonania pierwszych wydatków związanych z przyszłą działalnością gospodarczą.

W nowszym orzecznictwie ( sprawa C-385/09) TSUE wskazał, iż prawo do odliczenia podatku powstaje z momentem gdy ten stał się wymagalnym – tzn. gdy organ staje się uprawniony do jego zapłaty oraz gdy po stronie podatnika powstał zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów VAT (więcej o tym przeczytasz tutaj: Działalnośc gospodarcza a VAT ).

Tożsamą linię orzeczniczą przyjęły również polskie organy m.in. w wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r. (sygn. akt. I FSK 1005/13) czy wyroku NSA z dnia 23 lipca 2014 r. (sygn. akt. I FSK 1140/13). Również DKIS wskazywał na to prawo w interpretacjach indywidualnych przykładowo w Interpretacji Indywidualnej z 25 kwietnia 2025 r. (sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.195.2025.2.MG).

Możliwość dokonania odliczenia podatku VAT od zakupów dokonanych przed momentem rejestracji istotna może być w branżach gdzie kwota wydatków inwestycyjnych jest znaczna i wpływać będzie znacząco na finanse podmiotu np. w branży nieruchomości.

Powyższy przykład jest uproszczony – bo w przypadku sprzedaży nieruchomości możliwe jest wystąpienie obowiązku zastosowania stawki 23% VAT – o czym przeczytasz tutaj:Flipy a VAT oraz Sprzedaż nieruchomości z meblami a VAT

Rejestracja do VAT – przypadki szczególne

Warto pamiętać, że podatnik ma prawo do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania – przewidzianego art. 113 ustawy o VAT – w przypadku nieprzekroczenia sprzedaży w poprzednim i bieżącym (bez podatku do 200 tys. zł rocznie (240 tys. od 1 stycznia 2025 r.). Zwolnienie to przysługuje w proporcji do czasu prowadzenia sprzedaży w danym roku. W przypadku takiego zwolnienia podatnik nie dokonuje żadnych czynności – po prostu nie zgłasza się do VATu – to zwolnienie przysługuje mu „pasywnie”.

Pomimo powyższego – rzeczywiste rozliczenie VATu od zakupów będzie miało miejsce w dopiero w momencie złożenia deklaracji za okres następujący po rejestracji jako podatnik VAT czynny.

Podsumowanie

Na potrzeby podatku VAT istotny jest moment rozpoczęcia występowania jako podatnik A NIE moment zgłoszenia się jako takowy. Pozwala to również na rozpoznanie i odliczenia podatku od zakupów co może znacząco poprawić obecną płynność finansową.
Jeśli posiadają Państwo wątpliwości dotyczące rozliczeń z tytułu VAT to zachęcamy do lektury artykułów z sekcji poświęconej temu właśnie podatkowi oraz w przypadku pytań o charakterze szczegółowym – do konsultacji z jednym z naszych doradców podatkowych.

Umów się: Umów się – Eres

Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl , tel. kom.+48 571-600-114