Fundacja rodzinna- podstawy

Baza wiedzy

2023-02-10

Czym jest fundacja rodzinna?

W rozumieniu art.3 ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 2022 o fundacji rodzinnej, zwanej dalej ustawą ,jest ona osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia , zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. To fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji rodzinnej.

Organy fundacji rodzinnej.

Fundator

Zgodnie z art. 11 ustawy fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie. W rozumieniu Art. 12 ust. 1 ustawy fundację rodzinną będzie miało również możliwość utworzyć kilku fundatorów a zgodnie z Art. 12 ust. 2 tejże ustawy wyjątkiem jest fundacja rodzinna tworzonej w testamencie która będzie mogła mieć jedynie jednego fundatora. Fundator nie odpowiada za zobowiązania fundacji rodzinnej. (Art. 15 ustawy)

Zarząd

Zgodnie z Art. 52 ustawy do zadań zarządu należy :

1)     prowadzenie spraw fundacji rodzinnej oraz reprezentowanie jej;

2)     realizacja celów fundacji rodzinnej określonych w statucie;

3)     podejmowanie czynności związanych z zapewnieniem płynności finansowej i wypłacalności fundacji rodzinnej;

4)     tworzenie, prowadzenie i aktualizowanie listy beneficjentów zgodnie z przepisami ustawy oraz zasadami zawartymi w statucie;

5)     informowanie beneficjenta o przysługującym mu świadczeniu;

6)     spełnianie świadczenia przysługującego beneficjentowi.

Zarząd dokonuje przeglądu danych osobowych, o których mowa w art. 32 ust. 1 i 4, nie rzadziej niż raz w roku kalendarzowym w celu ustalenia, czy jest niezbędne ich dalsze przechowywanie. Zarząd niezwłocznie usuwa dane osobowe, których dalsze przechowywanie jest zbędne do zabezpieczenia praw lub interesów beneficjenta lub wykonywania obowiązków wynikających ze statutu.

Zarząd składa się z członka lub większej ich liczby. Członkiem może być osoba fizyczna która posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Powoływany on jest na 3 letnią kadencję , chyba że statut stanowi inaczej oraz może on być powołany na kolejną kadencję. O ile statut nie stanowi inaczej, powołania i odwołania członków zarządu dokonuje fundator, a po śmierci fundatora – rada nadzorcza, jeżeli została ustanowiona. W przypadku śmierci fundatora i braku rady nadzorczej powołania i odwołania członków zarządu dokonuje zgromadzenie beneficjentów a  w przypadku gdy fundacja rodzinna jest ustanawiana w testamencie, fundator określa w nim osobę albo osoby, które zostaną powołane do pełnienia funkcji członka albo członków zarządu.

Rada nadzorcza

Zgodnie z Art. 63 ust 1 ustawy Rada nadzorcza pełni funkcje nadzorcze w stosunku do zarządu w zakresie przestrzegania prawa i postanowień zawartych w statucie.

Statut fundacji rodzinnej może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej, w szczególności przewidywać, że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem określonych czynności. Może być ona powołana do życia a w przypadku gdy liczba beneficjentów przekracza 25 osób to ustanowienie jej jest obowiązkowe.

Zgromadzenie beneficjentów

Zgodnie z Art. 68 ust 1 ustawy to fundator ustanawia zgromadzenie beneficjentów w statucie. Tworzą je beneficjenci którym przyznano uprawnienie uczestnictwa w nim w statucie. Jest ono zwoływane przez zarząd, chyba że statut stanowi inaczej (Art. 69 ust. 1 ustawy). W przypadku braku fundatora albo rady nadzorczej, jeśli w wyniku śmierci członka zarządu żaden mandat w zarządzie nie byłby obsadzony, każdy z beneficjentów może zwołać zgromadzenie beneficjentów(Art. 69 ust.3 ustawy) . W określonych przez statut przypadkach beneficjenci mogą zażądać zwołania przez zarząd zgromadzenia beneficjentów. Zgodnie z Art. 71 ust. 1 ustawy zgromadzenie beneficjentów jest ważne niezależnie od tego jaka jest liczba reprezentowanych na nim głosów. W rozumieniu art. 72 ust. 1 ustawy beneficjent może uczestniczyć sam w zgromadzeniu beneficjentów i wykonywać prawo głosu osobiście lub powierzyć to zadanie pełnomocnikowi

Beneficjentem może zostać zarówno osoba fizyczna czyli np. potomek fundatora jak i organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Za pomocą dochodów i majątku fundacji można będzie finansować koszty leczenia , utrzymania czy kształcenia beneficjentów lub wydatki na cele statutowe organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego. Warto również wskazać iż fundator fundacji może być jej jednoczesnym beneficjentem.

Zachowek

W art. 966 KC dodany został paragraf drugi mówiący o tym iż świadczenie od fundacji rodzinnej i mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej przekazane na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także świadczenie od fundacji rodzinnej i mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej na rzecz jego wstępnego. Paragraf drugi art. 997 KC stwierdza iż jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, czyli każdy kolejny potomek tej samej osoby , zalicza się na należny mu zachowek także świadczenie od fundacji rodzinnej i mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej na rzecz jego wstępnego. Możliwe stanie się również rozłożenie zachowku na raty , obniżenie go ( w określonych przypadkach) oraz odroczenie terminu jego płatności. Beneficjent który jest jednocześnie uprawniony do zachowku otrzymać może jedynie jedno z tych świadczeń. Dodane zostały również przepisy mówiące o odpowiedzialności względem innych uprawnionych do zachowku i o wysokości tej odpowiedzialności. Roszczenia przeciwko fundacji rodzinnej związane z uzupełnieniem zachowku z tytułu otrzymanego funduszu założycielskiego przedawniają się z upływem 5 lat od otwarcia spadku.

Majątek fundacji rodzinnej.

Majątkiem wyposażającym fundację rodzinną jest mienie należące do fundatora lub fundatorów , w tym głównie akcje i udziały spółek. Fundusz założycielski czyli majątek przekazany fundacji przez fundatora musi być warty minimalnie 100 000 zł. Fundacja nie może zwracać fundatorowi mienia wniesionego na pokrycie funduszu założycielskiego ani w całości, ani  w części , chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 18 ustawy w przypadku zaistnienia sytuacji gdzie wartość aktywów fundacji rodzinnej jest niższa od wartości jej zobowiązań , zysk za rok obrotowy gdzie taka sytuacja miała miejsce jest przeznaczany na pokrycie przyszłych strat fundacji rodzinnej.

Opracował: Mikołaj Sadowski

Dowiedz się więcej: Maciej Sadowski doradca podatkowy 00864, tel. 503 158 828, e-mail: msadowski@eres.pl