30-12-2025
Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl , tel. kom.+48 571-600-114

Emerytura to czas gdzie po wieloletniej pracy człowiek może w końcu odpocząć. W idealnym świecie środki ze świadczenia emerytalnego zastępują całkowicie dotychczasowe zarobki lub przynajmniej pozwalają na zapewnienie godnego poziomu życia w drugiej połowie życia. W praktyce sytuacja emerytów często nie jest taka kolorowa – świadczenia emerytalne najczęściej są znacznie niższe niż dotychczasowe zarobki – niejednokrotnie oznaczające życie na granicy ubóstwa. Jeśli dany obywatel ma oszczędności to może z nich w takich sytuacjach skorzystać – wymaga to jednak wcześniej wieloletniego odpowiedzialnego planowania finansów osobistych.

Aby wesprzeć obywateli w tym planowaniu państwo zaproponowało dwa mechanizmy oszczędzania na emeryturę poprzez reinwestowanie nadwyżek w danym roku. Mechanizmami tymi są:

Indywidualne Konto Emerytalne – IKE;

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego – IKZE.

Czym jest IKE i IKZE

Jak sama nazwa wskazuje konta IKE i IKZE związane są z emeryturą – ale rozumianą jako etap życia gdzie nie jesteśmy aktywni zawodowo. Nie są one w żaden sposób związane ze świadczeniem emerytalnym – obliczanym na podstawie zapłaconych w przeciągu życia składek emerytalnych (nie są to oczywiście „nasze” odłożone pieniądze – stąd wynika też pewnego rodzaju niestabilność polskiego systemu emerytalnego).

Konta IKE i IKZE to konta które założyć możemy w różnych instytucjach finansowych – takie produkty oferują zarówno banki jak, domy maklerskie pod nadzorem KNF np. XTB, fundusze inwestycyjne etc. Możesz posiadać wyłącznie JEDNO konto IKE i IKZE – możliwe jest również przeniesienie środków jeśli zdecydujesz się na otworzenie konta w innej instytucji – w takiej sytuacji dotychczasowe konto jest zamykane.
Podstawowy mechanizm działania takich kont wygląda następująco:

Z tradycyjnego rachunku bankowego przelewamy pieniądze na konto IKE/IKZE.

Konto to funkcjonuje jak konto inwestycyjne (rachunek maklerski) tzn. za pomocą dostępnych środków możesz kupować instrumenty finansowe dostępne na danej platformie (tutaj występuje duże urozmaicenie – różne domy maklerskie oferują różny wybór instrumentów).

W zależności od rodzaju konta skorzystać możesz z różnych PREFERENCJI PODATKOWYCH

Ze względu na naturę tych produktów są one związane z pewnym ryzykiem – to ty jako inwestor ryzykujesz swoimi środkami (jak przy każdej inwestycji).

IKE – limity wpłat, korzyści podatkowe

Na konto IKE co roku możemy wpłacić tylko określoną liczbę środków – nie ma jednak minimalnego limitu wpłat. W 2025 górny limit to 26 019 zł – limit ten jest jednak zmienny – zależny od prognozowanego średniego wynagrodzenia miesięcznego brutto w gospodarce narodowej. Można zatem zakładać że w kolejnych latach będzie rosnąć.
Po wpłacie środków na IKE można rozpocząć zakup instrumentów finansowych – nie ma oczywiście takiego obowiązku.

Główną korzyścią IKE jest możliwość uniknięcia podatku od zysków kapitałowych tzw. podatku Belki. Wynosi on 19% i pobierany jest od tego co „zarobisz” na swoich inwestycjach. Przykładowo (w uproszczeniu):
Kupujesz (poprzez normalne konto inwestycyjne – NIE IKE) akcje za 100 zł. Za miesiąc sprzedajesz za 200. Twój zysk to 100 zł a podatek 19%. Zwrot z inwestycji = 81%
Tego podatku przy korzystaniu z IKE możesz uniknąć ALE tylko przy spełnianiu warunków:

Osiągnięcie 60 lat (niezależnie od płci) lub 55 jeśli nabyto wcześniejsze uprawnienia emerytalne;

Musisz dokonywać wpłat przez 5 lat kalendarzowych na IKE – nie ma tutaj znaczenie kwota wpłat ani to czy lata są po sobie. Alternatywnie możesz dokonać ponad połowy wartości wpłat na IKE nie później niż 5 lat przez dniem złożenia wniosku o wypłatę a resztę środków w innych latach – już nie musi być to 5 lat. Przykładowo chcesz wypłacić środki w wieku 60 lat. Musisz zatem wpłacać przez 5 lat przed rokiem wypłaty LUB np. dokonać wpłaty 50% wartości swoich wpłat przed 55 rokiem a przez kolejne 5 lat możesz dopłacić pozostałe 50% w np. 2 różne lata

Jak widać IKE nastawione jest na bardzo długi horyzont inwestycyjny – co zresztą jest zgodne z nazwą i intencją ustawodawcy. Żeby pokazać ile możesz oszczędzić załóżmy że co roku przez 20 lat inwestujesz 20 tys. zł a każdego roku osiągasz 5% stopy zwrotu. Na koniec inwestycji twój portfel to:
– wartość wpłat : 20 * 20 tys. = 400 tys. zł
– wartość wzrostu = ok. 261 319 zł
W przypadku tradycyjnego portfela musiałbyś zapłacić 49 651 zł podatku. Przy wypłacie z IKE i spełnieniu warunków oszczędzasz – nie płacisz podatku.

IKZE – limity wpłat, korzyści podatkowe

Rachunek IKZE u podstaw funkcjonuje tak samo jak IKE – zakładasz konto w instytucji finansowej, wpłacasz środki i inwestujesz. Dwie najważniejsze – kluczowe różnice to:

Roczny limit wpłat – w 2025 jest to 10 407, 60 zł dla osób fizycznych oraz 15 611,40 dla osób prowadzących pozarolniczą działalność w rozumieniu ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2025 r. poz. 1409). Jest to odpowiednio 120% oraz 180% prognozowanego wynagrodzenia w danym roku.

Możesz odliczyć wpłaty na IKZE od swojego dochodu opodatkowanego wg. skali podatkowej i podatku liniowego. Ryczałtowcy nie mają możliwości pomniejszenia przychodu do opodatkowania.

Wypłata z IKZE po osiągnięciu wieku 65 lat – nie 60 lat jak w przypadku IKE. Również istnieje obowiązek wpłat w 5 różnych latach podatkowych – ale nie ma możliwości wpłaty 50% w jednym roku i reszty w innych latach jak omówione zostało przy IKZE.

Powyższe oznacza że przy maksymalnym poziomie wpłat w 2025 możesz na podatku zaoszczędzić nawet 1249 zł lub 1873 w przypadku samozatrudnionych i przy założeniu że wszystkie twoje dochody opodatkowane są 12% podatkiem. Jeśli osiągasz wyższe dochody i „wpadłeś” w drugi próg podatkowy to wpłaty na IKZE są świetnym sposobem na uniknięcie wyższego opodatkowania – a pieniędzy i tak „nie tracisz” . W wypadku gdy kwota nadwyżki nad pierwszym progiem podatkowym to co najmniej wysokość limitu wpłat to oszczędność to aż 3330 zł lub 4996 zł. W przypadku osób rozliczających się liniowo kwoty oszczędności podatkowych to 1977 oraz 2966 zł. Jak widać IKZE jest najefektywniejsze jeśli rozliczasz się na zasadach ogólnych oraz wpadasz w drugi próg.

Wypłata środków z IKZE – przy spełnieniu warunków tzn. 5 lat wpłat oraz osiągnięciu wieku 65 lat – opodatkowana jest 10%-owym podatkiem od zysku tzn. przy wpłatach na poziomie 400 tys. i wypłacie 600 tys. podatek wyniesie 20 tys.

IKE czy IKZE – co wybrać?

Odpowiedź na to pytanie jest bardzo zindywidualizowane. To co opłaca się zależne jest od horyzontu inwestowania, osiągniętej stopy zwrotu i tego w którym progu podatkowym się znajdujesz.

W celu zobrazowania tego załóżmy że:

Co roku wpłacasz na IKE 10 000 tys. oraz na IKZE te samą kwotę.

Horyzont inwestycji 20 lat. Stała stopa zwrotu roczna 5%.

2 warianty – osiągasz dochody opodatkowane tylko 12% ALBO osiągasz nadwyżkę nad pierwszym progiem równą lub większą niż limit na IKZE.

Na potrzeby kalkulacji limity nie zmieniają się i pozostają na poziomie z 2025 roku.

Wypłata jest opodatkowana preferencyjnie – brak podatku w IKE i w 10% IKZE

Wartość końcowa inwestycji (IKE i IKZE – przed podatkiem): FV=10 000*(((1,05)^20)-1)/0,05≈330 660 zł

Korzyść podatkowa przy IKE to to ile należałoby zapłacić gdyby zysk z inwestycji opodatkować wg. stawki 19% – podatku belki. Korzyść przy IKZE to różnica odliczonych kwot oraz tego ile należałoby zapłacić podatku belki a podatku 10%owego.

IKE: brak podatku przy wypłacie → końcowa wartość netto = 330 660 zł.
IKZE: podatek ryczałtowy 10% przy wypłacie → 330 660⋅(1−0,10)=297 594 zł
Suma odliczeń z IKZE : 10 000 * 20 = 200 000
Korzyść przy odliczeniu 12% = 10 000 * 12% * 20 = 24 000
Korzyść przy odliczeniu 32% = 10 000 * 32% * 20 = 64 000
IKZE – wartość końcowa netto – to wartość twoich pieniędzy wpłaconych na IKZE powiększona o odliczone od podatku środki pomniejszona o podatek przy wypłacie
IKZE (12%): 297 594 zł + 24 000 zł = 321 594 zł
IKZE (32%): 297 594 zł + 64 000 zł = 361 594 zł

Produkt	Wartość końcowa brutto	Podatek przy wypłacie	Korzyść podatkowa	Wartość końcowa netto
IKE	330 660 zł	0 zł	5825zł	330 660 zł
IKZE (12%)	330 660 zł	33 066 zł	26 759,40zł	321 594 zł
IKZE (32%)	330 660 zł	0 zł	66 759,40	361 594 zł

Wcześniejsza wypłata z IKE i IKZE

Jako użytkownik IKE i IKZE masz możliwość wcześniejszej wypłaty środków z tych kont – wiązać się to będzie jednak z obowiązkiem zapłaty podatku. W zależności od rodzaju konta wcześniejsza wypłata będzie mniej lub bardziej „nieopłacalna”.

W przypadku wcześniejszej wypłaty z IKE (tzn. przed 60/55 rokiem życia oraz przed 5cioma latami wpłat) zysk uzyskany przez ciebie na inwestowany opodatkowany jest podatkiem od zysków kapitałowych – 19%. Ustawodawca nie przewidział żadnych kar a opodatkowany jest WYŁĄCZNIE ZYSK. Oznacza to, że w przypadku wcześniejszej wypłaty środki z IKE są traktowane jak zwyczajny rachunek maklerski – płacisz podatek od uzyskanych zysków.

Wypłat z IKE możesz dokonywać wielokrotnie – nie masz obowiązku wypłaty całej kwoty z rachunku. W związku z tym pojawia się pytanie – jak opodatkować taką wypłatę?

Ustawodawca zdecydował, że wartość podstawy nie będzie określana metodami wyceny FIFO, LIFO czy HIFO ale poprzez metodę proporcjonalnego podziału.

Zgodnie z art. 30 a ust. 8b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1366) dalej zwaną ustawą o PIT :
„W przypadku częściowego zwrotu dochodem jest kwota zwrotu pomniejszona o koszty przypadające na ten zwrot. Za koszt, o którym mowa w zdaniu pierwszym, uważa się iloczyn kwoty zwrotu i wskaźnika stanowiącego udział sumy wpłat na indywidualne konto emerytalne do wartości środków zgromadzonych na tym koncie”

Wcześniejsza wypłata z IKZE funkcjonuje w odmienny sposób od tej z IKE – większa jest również możliwość dokonania legalnej optymalizacji podatkowej. Wysokość zapłaconego podatku zależeć będzie od „wpadnięcia” w poszczególne progi podatkowe (w przypadku zasad ogólnych – tzw. progresji podatkowej).

Zasady ogólne wcześniejszej wypłaty z IKZE:

opodatkowanie całej kwoty według skali (12% lub 32%)

brak preferencyjnej stawki 10%

brak możliwości wypłaty częściowej

wcześniejsze odliczenia od PIT nie kompensują podatku od zwrotu

Od razu można zauważyć, że to czy wypłata jest „opłacalna” zależy od różnicy między odliczeniami od dochodu dokonanymi przy wpłatach a podatku do zapłaty od całej wypłaconej z IKZE kwoty.

Dodatkowo – wcześniejsza wypłata nie „wpada” w zakres opodatkowania podatkiem Belki. Na wcześniejszej wypłacie zyskasz – a właściwie na różnicy między odliczeniem od dochodu a podatkiem do zapłaty – w sytuacji gdy dzięki odliczeniu obniżyłeś podstawę opodatkowania stawką 32% a przy wypłacie zwiększasz jedynie podstawę opodatkowania 12%-ową stawką.

Przykładowo:
W 2025 twój dochód to 100 tys. i wpłaciłeś na IKZE 10 tys. Twoja korzyść od wpłat to 1200 zł. W 2026 osiągnąłeś dochód 90 tys. oraz wypłacasz 10 tys. z IKZE. Twój podatek to 90 000 * 12% + 10 000 * 12% = 10 800 + 1200 = 12 000. Wychodzisz „na zero”.

W 2025 twój dochód to 100 tys. i wpłaciłeś na IKZE 10 tys. Twoja korzyść od wpłat to 1200 zł. W 2026 osiągnąłeś dochód 150 tys. oraz wypłacasz 10 tys. z IKZE. Twój podatek to 120 000 * 12% + 50 000 * 32% + 10 000 * 32= 14 400+ 15 600 + 3200(podatek od wypłaty z IKE) = 33 200. Jak widać na wypłacie z IKZE w stosunku do wpłat na to konto straciłeś 3200 – 1200 = 2000 zł.

W 2025 twój dochód to 150 tys. i wpłaciłeś na IKZE 10 tys. Twoja korzyść od wpłat to 3200 zł. W 2026 osiągnąłeś dochód 50 tys. oraz wypłacasz 10 tys. z IKZE. Twój podatek to 50 000 * 12% + 10 000 * 12% = 7200. Od wypłaty z IKZE zapłaciłeś 1200, ale od tej samej kwoty w 2025 roku odliczyłeś aż 3200 – jesteś „na plus” 2000.

Podsumowanie

Jak widać obydwa konta mają swoje wady i zalety przy czym główną „wadą” obydwu jest fakt, że po wpłacie nasze pieniądze są „nie do ruszenia” jeśli chcemy skorzystać z preferencji podatkowych. To jakie konto powinieneś wybrać zależy od twoich indywidualnych potrzeb – przy czym nic nie powstrzymuje Cię przed wpłatami na obydwa z kont.

Powyższe rozważania NIE MAJĄ natury porady inwestycyjnej oraz dokonane zostały na dużym poziomie ogólności. Jeśli chcesz dokonać dokładniejszej analizy korzyści i ryzyka podatkowego w przypadku inwestycji za pomocą tych kont – to skonsultuj się z jednym z naszych doradców podatkowych. W przypadku prowadzenia przez Ciebie innych inwestycji np. inwestycji w nieruchomości, kryptowaluty, dzieła sztuki czy kruszce, doradca podatkowy również jest w stanie omówić kwestię opodatkowania tychże.

Umów się: Umów się – Eres

Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl , tel. kom.+48 571-600-114