Wspólne rozliczenie z małżonkiem to jeden z najefektywniejszych sposobów na obniżenie rocznego podatku dochodowego. Jeśli pozostajesz we wspólności majątkowej ze swoim małżonkiem, możesz rozliczyć podatek wspólnie – pod określonymi w ustawie warunkami. Podobne rozwiązanie preferencyjne przewidziano również dla rodziców samotnie wychowujących dzieci. Oprócz wspólnego opodatkowania podatnicy mogą także skorzystać z dedykowanych ulg prorodzinnych: ulgi na dziecko oraz ulgi dla rodzin 4+.

Wizualizacja koncepcyjna, wygenerowana z użyciem AI.

W tym artykule omawiamy szczegółowe warunki korzystania zarówno ze wspólnego rozliczenia, jak i wspomnianych ulg, abyś miał pewność, że maksymalnie obniżyłeś swoje zobowiązanie podatkowe oraz prawidłowo wykazałeś przysługujące odliczenia w zeznaniach PIT-37, PIT-36 lub PIT-28 (dla najmu prywatnego).

Kiedy przysługuje wspólne rozliczenie z małżonkiem i dzieckiem?

Zarówno wspólne rozliczenie z małżonkiem, jak i rozliczenie osoby samotnie wychowującej dziecko polega na zsumowaniu dochodów, podzieleniu sumy przez 2, obliczeniu podatku według skali podatkowej od tak ustalonej podstawy, a następnie pomnożeniu podatku razy 2 w celu otrzymania łącznej kwoty zobowiązania do zapłaty. Pomimo że algorytm obliczania podatku jest analogiczny, pomiędzy tymi preferencjami występują istotne różnice.

Wspólne rozliczenie z małżonkiem

Małżonkowie, którzy pozostawali przez cały rok podatkowy we wspólności majątkowej (lub pozostawali w niej przez cały okres trwania związku małżeńskiego, jeśli został zawarty w trakcie roku podatkowego), mogą wybrać wspólne rozliczenie z małżonkiem podatku dochodowego od osób fizycznych – pod warunkiem opodatkowania na zasadach ogólnych (skala podatkowa). Wyjątkiem jest rozliczanie przychodów z najmu prywatnego ryczałtem, gdzie prawo do wspólnego rozliczenia pozostałych dochodów na skali nadal przysługuje.

Jak widać, wspólne rozliczenie z małżonkiem jest szczególnie opłacalne w sytuacji, gdy między małżonkami występują znaczne dysproporcje w dochodach, zwłaszcza gdy jeden z małżonków przekracza próg 120 000 zł lub nie osiąga dochodów wcale.

Wspólne rozliczenie z dzieckiem (dla samotnych rodziców)

Wspólnie rozliczyć się z dzieckiem mogą rodzice lub opiekunowie prawni samotnie wychowujący potomstwo – przy czym decydujący jest rzeczywisty stan faktyczny. Drugi rodzic nie może czynnie uczestniczyć w bieżącym wychowywaniu dziecka, opiece nad nim ani wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego (np. opieka naprzemienna wyklucza status samotnego rodzica). Samotnego wychowywania nie wyklucza natomiast zwyczajowa pomoc dziadków czy dalszej rodziny, o ile nie przejmują oni ciężaru alimentacyjnego i wychowawczego.

Z preferencji skorzystasz, jeśli wychowujesz dzieci:

• małoletnie,
• pełnoletnie otrzymujące zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną (bez limitu wieku),
• pełnoletnie uczące się do ukończenia 25 roku życia, jeżeli nie uzyskały dochodów przekraczających ustawowy limit (21 371,52 zł w 2024 r.).

Do limitu dochodów pełnoletniego dziecka wlicza się dochody opodatkowane według skali podatkowej, kapitały pieniężne (19%) oraz przychody zwolnione w ramach ulgi dla młodych i ulgi na powrót. Samotny rodzic nie może ponadto rozliczać się podatkiem liniowym, kartą podatkową ani ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (z wyjątkiem przychodów z najmu prywatnego).

Ulga na dziecko oraz ulga dla rodzin 4+

Ustawodawca przewidział dwie niezależne preferencje prorodzinne: ulgę na dziecko oraz ulgę dla rodzin 4+. Korzystanie z jednej preferencji nie wyklucza drugiej – podatnicy wychowujący co najmniej czworo dzieci mogą korzystać z obu rozwiązań jednocześnie.

Ulga dla rodzin 4+

Ulga dla rodzin 4+ (art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT) polega na całkowitym zwolnieniu z podatku dochodowego przychodów do kwoty 85 528 zł rocznie dla każdego z rodziców. W przypadku rozliczania według skali podatkowej zwolnienie to łączy się z kwotą wolną od podatku (30 000 zł), co daje łącznie aż 115 528 zł dochodu bez podatku na jednego rodzica (lub 231 056 zł łącznie dla obojga rodziców).

Zwolnieniem objęte są przychody z:

• stosunku pracy, stosunku służbowego, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy,
• umów zlecenia zawartych z przedsiębiorcami,
• pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali, podatkiem liniowym, ryczałtem lub w ramach IP Box,
• zasiłku macierzyńskiego.

Warunkiem skorzystania z ulgi jest wykonywanie władzy rodzicielskiej, pełnienie funkcji opiekuna prawnego (gdy dziecko z Tobą mieszka) lub pełnienie funkcji rodziny zastępczej w stosunku do co najmniej czworga dzieci małoletnich, dzieci bez względu na wiek otrzymujących zasiłek pielęgnacyjny/rentę socjalną bądź dzieci pełnoletnich uczących się do 25 roku życia (o ile mieszczą się w rocznym limicie dochodowym).

Ulga na dziecko (ulga prorodzinna)

Ulga na dziecko polega na bezpośrednim odliczeniu przysługującej kwoty od podatku. Z ulgi mogą skorzystać wyłącznie podatnicy uzyskujący dochody opodatkowane według skali podatkowej (PIT-37, PIT-36). Wysokość odliczenia zależy od liczby wychowywanych dzieci i wynosi:

• na pierwsze dziecko: 92,67 zł miesięcznie (1 112,04 zł rocznie),
• na drugie dziecko: 92,67 zł miesięcznie (1 112,04 zł rocznie; łącznie 2 224,08 zł),
• na trzecie dziecko: 166,67 zł miesięcznie (2 000,04 zł rocznie; łącznie 4 224,12 zł),
• na czwarte i każde kolejne dziecko: 225,00 zł miesięcznie (2 700,00 zł rocznie).

Kwota ulgi przysługuje obojgu rodzicom łącznie – rodzice mogą podzielić odliczenie w dowolnej wybranej przez siebie proporcji. Pamiętaj o ustawowych limitach dochodowych przy jednym dziecku:

• 112 000 zł łącznego dochodu małżonków pozostających w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy,
• 112 000 zł dochodu rodzica samotnie wychowującego dziecko,
• 56 000 zł dochodu podatnika niepozostającego w związku małżeńskim.

Jeśli wychowujesz dwoje lub więcej dzieci, limity dochodowe rodziców w ogóle nie obowiązują. Ponadto, jeżeli obliczony podatek jest zbyt niski, by w pełni wykorzystać ulgę, przysługuje Ci prawo do otrzymania dodatkowego zwrotu ulgi – do wysokości zapłaconych w danym roku składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wykazać wspólne rozliczenie z małżonkiem i ulgi w PIT?

Wybierając wspólne rozliczenie z małżonkiem lub preferencje prorodzinne, deklarujesz ten fakt bezpośrednio w składanym formularzu rocznym (PIT-37, PIT-36 lub PIT-28), dołączając wymagane załączniki, w szczególności załącznik PIT/O.

Deklaracja PIT-37

Wypełniając zeznanie, zaznaczasz wspólne rozliczenie z małżonkiem w nagłówku wyboru sposobu opodatkowania. Przychody zwolnione w ramach ulgi dla rodzin 4+ wykazujesz w sekcji D.1 deklaracji:

Ulgę na dzieci wykazujesz w pierwszej kolejności w załączniku PIT/O w sekcji C, wpisując liczbę dzieci oraz kwoty przysługującego odliczenia:

Następnie łączną kwotę ulgi z PIT/O przenosisz do sekcji H zeznania PIT-37:

Jeżeli obliczony podatek okazał się niższy niż kwota przysługującej ulgi na dzieci, w sekcji J deklaracji PIT-37 wykazujesz kwotę przysługującego Ci dodatkowego zwrotu z tytułu ulgi:

Deklaracja PIT-36

W deklaracji PIT-36 przeznaczonej dla działalności gospodarczej oraz innych źródeł na skali ulgę dla rodzin 4+ wykazujesz w sekcji D:

Ulgę na dzieci po wypełnieniu załącznika PIT/O przenosisz do sekcji J zeznania PIT-36:

Deklaracja PIT-28

Podatnicy rozliczający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wykazują przychody objęte ulgą 4+ w sekcji C deklaracji PIT-28:

Odliczenie ulgi na dzieci (w przypadku podatników posiadających również inne dochody podlegające skali i rozliczeniu załącznika PIT/O) wykazuje się w sekcji M deklaracji PIT-28:

Prawidłowo zastosowane wspólne rozliczenie z małżonkiem oraz ulgi prorodzinne pozwalają zaoszczędzić od kilkuset do nawet kilkunastu tysięcy złotych rocznie. Zbliżający się termin składania deklaracji to najlepszy moment, aby przeanalizować wszystkie przysługujące preferencje. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o innych ulgach podatkowych, przeczytaj nasze szczegółowe opracowania: PIT-37 krok po kroku oraz Ulga termomodernizacyjna w PIT.