Od 1 stycznia 2026 r. mają wejść w życie zmiany w podatku CIT w fundacji rodzinnej, które będą miały istotne znaczenie dla osób planujących przenieść do niej swój majątek. Choć ustawa nie została jeszcze uchwalona, projekt nowelizacji został opublikowany i znajduje się na stronie Rządowego Centrum Legislacji (Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).

Zanim przeanalizujemy szczegóły projektowanej nowelizacji, przypominamy, że kompleksowe informacje o zakładaniu, bieżącym opodatkowaniu i funkcjonowaniu tego podmiotu znajdziesz w naszej głównej kategorii: fundacja rodzinna.

Jedną ze zmian jest tzw. obowiązek „lock-up” — czyli trzyletni zakaz sprzedaży niektórych składników majątkowych wniesionych do fundacji. Co istotne, nowe zasady mają objąć również składniki wniesione do fundacji już od 1 września 2025 r., mimo że sama ustawa ma wejść w życie dopiero z początkiem 2026 roku.

Co oznaczają zmiany w podatku CIT w fundacji rodzinnej w praktyce?

Jeśli planujesz wnieść do fundacji rodzinnej:

• nieruchomość komercyjną

— a zrobisz to pomiędzy 1 września a 31 grudnia 2025 r., to od 2026 roku fundacja nie będzie mogła ich sprzedać bez zapłaty 19% podatku CIT, jeżeli nie miną trzy lata od ich wniesienia.

Czy takie działanie prawa wstecz jest zgodne z konstytucją?

Nowelizacja wprowadza przepis przejściowy, zgodnie z którym obowiązek „lock-up” ma zastosowanie do majątku wniesionego do fundacji od 1 września 2025 r., mimo że sama ustawa nie obowiązuje w tym czasie.

Jest to kontrowersyjne i może być oceniane jako naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. W przypadku podatków taka konstrukcja jest dopuszczalna tylko wyjątkowo — gdy przemawia za tym ważny interes publiczny i podatnik mógł się z tym liczyć. Argumentem ustawodawcy jest tu cel działania określony w Ustawie o Fundacji Rodzinnej.

Co rozumiemy przez „mienie” fundatora?

Zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej, „mienie” to wszelkie aktywa majątkowe wniesione do fundacji — w szczególności:

• środki pieniężne,
• rzeczy ruchome i nieruchomości,
• papiery wartościowe (akcje, obligacje),
• certyfikaty inwestycyjne,
• udziały w spółkach,
• inne prawa majątkowe.

To oznacza, że aktywa znajdujące się na rachunku inwestycyjnym fundatora również są traktowane jako mienie i mogą być wniesione do fundacji. Ich późniejsza sprzedaż przez fundację — jeśli zostaną wniesione po 1 września 2025 r. — będzie objęta nowymi zasadami.

Zmiany w podatku CIT w fundacji rodzinnej a wcześniejsza sprzedaż majątku

Jeśli fundacja sprzeda nieruchomość, papiery wartościowe lub inne składniki wniesione przez fundatora po 1 września 2025 r. przed upływem 36 miesięcy, powstanie obowiązek zapłaty 19% podatku CIT od zysku ze sprzedaży. Zwolnienie z CIT, które normalnie przysługuje fundacjom, nie znajdzie w tym przypadku zastosowania.

A co z fundacjami, które nie planują sprzedaży?

Warto podkreślić, że nowe przepisy nie wpływają negatywnie na fundacje rodzinne, które działają zgodnie z ustawowym celem i statutem, polegającym na:

• gromadzeniu mienia rodzinnego,
• ochronie majątku,
• zarządzaniu aktywami w perspektywie długoterminowej,
• realizacji wypłat na rzecz beneficjentów.

Jeśli fundacja nie planuje sprzedaży wniesionych składników w okresie 36 miesięcy, zmiany nie powodują żadnych negatywnych skutków podatkowych. Nadal można korzystać ze zwolnienia z CIT w ramach działalności dozwolonej.

Warto wiedzieć że:

• mienie wniesione przed 1 września 2025 r. nie będzie objęte tym ograniczeniem,
• składniki nabywane przez fundację na rynku (np. zakup akcji z GPW) nie podlegają ograniczeniu — nawet jeśli fundacja je sprzeda w krótszym czasie.

Podsumowanie – jak przygotować się na zmiany w podatku CIT w fundacji rodzinnej?

Planowane zmiany mają bezpośredni wpływ na sposób, w jaki należy planować przekazanie majątku do fundacji rodzinnej w drugiej połowie 2025 roku. W szczególności, jeśli planujesz:

• przekazanie nieruchomości,
• przeniesienie portfela inwestycyjnego,
• wniesienie certyfikatów inwestycyjnych lub innych aktywów kapitałowych — powinieneś przeanalizować, jakie jest przeznaczenie tego mienia w perspektywie czasowej.