W ustawie o fundacji rodzinnej nie zaznaczono, iż zmienia ona zapisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych dotyczące tego, jak rozliczać podatek od nieruchomości w fundacji rodzinnej. Oznacza to, iż rozliczać będzie się go na zasadach ogólnych jako osoba prawna.

Zanim jednak zagłębimy się w przepisy podatkowe, przypominamy, że obszerne kompendium wiedzy o powoływaniu tego podmiotu znajdziesz w naszym artykule głównym, szczegółowo opisującym, jak działa fundacja rodzinna.

Wizualizacja koncepcyjna, wygenerowana z użyciem AI.

Podatek od nieruchomości w fundacji rodzinnej – zasady ogólne

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, fundacja rodzinna będąca osobą prawną podlega podatkowi od nieruchomości w sytuacji, gdy jest:

• właścicielem nieruchomości lub obiektów budowlanych z zastrzeżeniem ust. 3;
• posiadaczem samoistnym nieruchomości lub obiektów budowlanych;
• użytkownikiem wieczystym gruntów;
• posiadaczem nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
  1. wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
  2. jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Kto podlega opodatkowaniu i jak złożyć deklarację?

Rada Gminy ustala wysokość stawek podatku od nieruchomości w drodze uchwały. Stawki te uchwalane są każdego roku. Fundacja zobowiązana jest do składania corocznie, do 31 stycznia, do organu podatkowego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, deklarację na podatek od nieruchomości DN-1 na dany rok podatkowy. Ponadto osoby prawne zobowiązane są do składania deklaracji w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Wraz z tą deklaracją składane są załączniki:

• załącznik do deklaracji na podatek od nieruchomości (ZDN-1) zawierający dane o przedmiotach opodatkowania podlegających opodatkowaniu,
• załącznik do deklaracji na podatek od nieruchomości (ZDN-2) zawierający dane o przedmiotach opodatkowania zwolnionych z opodatkowania.

Deklaracje można złożyć osobiście we właściwym organie podatkowym, wysyłając dokumenty pocztą lub elektronicznie za pomocą ePUAP. Fundacja rodzinna płaci podatek miesięcznie, za poszczególne miesiące w ratach, które są proporcjonalne do czasu trwania obowiązku podatkowego – do 15. dnia każdego miesiąca oraz – za styczeń – do 31 stycznia. Wysokość podatku – w przeciwieństwie do osób fizycznych – ustalana jest samodzielnie.

Wynajem mieszkań a podatek od nieruchomości w fundacji rodzinnej

Wyjątkową sytuacją okazać może się taka, w której fundacja wynajmować będzie nieruchomość mieszkalną na cele mieszkaniowe. W takiej sytuacji będzie ona zmuszona do zapłaty podatku od nieruchomości o stawce blisko trzydziestokrotnie wyższej niż normalna.

Taka interpretacja przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika m.in. z odpowiedzi Ministerstwa Finansów na interpelację poselską nr 37882 (odpowiedź 13-01-2023). W interpelacji tej wskazano, iż maksymalna stawka podatku o wysokości 1 zł (w 2023 r.) ma miejsce tylko i wyłącznie w przypadku, gdy wynajmujący rozlicza się w ramach tzw. najmu prywatnego. Jeśli natomiast fundacja wynajmować będzie mieszkanie na cele mieszkaniowe, to stawka ta wynosić może maksymalnie 28,78 zł (w 2023 r.).

Interpretacja Ministerstwa Finansów i wyroki NSA

Podobne orzecznictwo znaleźć możemy w wyroku z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt II FSK 2064/19), w którym Naczelny Sąd Administracyjny, na który zresztą powoływało się MF w odpowiedzi na interpelację poselską, wskazał, iż:

Cytowaną odpowiedź należy ocenić negatywnie, tj. nie odpowiada ona istniejącemu porządkowi prawnemu. W szczególności:

• MF zacytowało wybiórczo jeden z wyroków NSA wybrany pod założoną tezę,
• wyraźnie w art. 5 ust. 1 pkt 2b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych wymieniono „budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej” jako wyjątek od innych „budynków mieszkalnych lub ich części”.

Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z 22.07.2020 r., II FSK 1089/20:

Wynajmowane lokale mieszkalne są przedmiotem prowadzonej działalności, co nie oznacza, iż są „zajęte” na działalność gospodarczą.

Wpływ orzecznictwa na podatek od nieruchomości w fundacji rodzinnej

Warto pamiętać jednak, iż zarówno odpowiedź MF na interpelację poselską, jak i wyrok NSA nie są źródłem prawa, a więc nie są wiążące. Spodziewać się niestety można, iż organy podatkowe w podobny sposób interpretować będą przepisy ustawy, co powodować może znacznie większe obciążenie z tytułu podatku.