W dniu 13 sierpnia 2026 r. Ministerstwo Finansów i Gospodarki opublikowało szeroko dyskutowany projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT (UD 447). Analizy przeprowadzone przez resort wykazały, że dotychczasowa konstrukcja przepisów o fundacjach rodzinnych była nierzadko wykorzystywana do agresywnej optymalizacji podatkowej i nieuzasadnionego odraczania opodatkowania dochodów pasywnych. W odpowiedzi na zidentyfikowane nadużycia, ustawodawca zaproponował pakiet zmian mających wejść w życie od 1 stycznia 2027 r. Zmierzają one do wyraźnego uszczelnienia systemu, choć niosą za sobą również jedną pozytywną zmianę dla biznesów wielopokoleniowych. Czego dokładnie mogą spodziewać się fundatorzy i jak zmiany w fundacjach rodzinnych wpłyną na twoją fundację ?

Zmiany w fundacjach rodzinnych 2027 – „na plus” rozszerzenie zwolnienia w PIT (zstępni rodzeństwa)

Zanim przejdziemy do restrykcji, warto wskazać na istotne ułatwienie ujęte w projekcie. Do tej pory założenie jednej wspólnej fundacji przez rodzeństwo, które odziedziczyło biznes, rodziło problemy dla ich dzieci (zstępnych). W świetle obecnych przepisów siostrzeńcy czy bratankowie fundatora (II grupa podatkowa) musieli płacić 10% PIT od otrzymanych świadczeń, co nierzadko zmuszało rodziny do zakładania kilku równoległych fundacji. Projekt rozszerza definicję „członka rodziny fundatora” o zstępnych rodzeństwa fundatorów, zrównując ich z najbliższą rodziną. Od 2027 r. świadczenia dla nich będą objęte pełnym zwolnieniem z PIT, co znacznie ułatwi konsolidację majątków rodzinnych.

Wyższy CIT przy wypłacie świadczeń (wzrost z 15% do 19%)

Kluczową zmianą z perspektywy finansowej jest zrównanie stawki opodatkowania wypłat z fundacji rodzinnej ze standardową stawką podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki). Ministerstwo wskazuje, że obecna stawka 15% tworzyła niesprawiedliwy arbitraż podatkowy względem osób fizycznych płacących 19% PIT (a w przypadku daniny solidarnościowej nawet 23%). Nowelizacja zakłada więc podniesienie podatku pobieranego przy dystrybucji majątku z 15% do 19% (art. 24q ust. 1 ustawy o CIT). Rozwiązanie to ma na celu powiązanie preferencji podatkowej ściśle z okresem akumulacji kapitału wewnątrz fundacji, a nie z momentem jego wyprowadzania do majątków prywatnych.

Nowe mechanizmy antyabuzywne w CIT – koniec z „wehikułami”

Najbardziej rozbudowana część projektu dotyczy bezpośredniego ukrócenia agresywnych praktyk optymalizacyjnych. Ustawodawca planuje wdrożenie precyzyjnych hamulców, które wymuszą traktowanie fundacji rodzinnej zgodnie z jej ustrojowym celem:

• Blokada 36 miesięcy na zbycie majątku: Jeśli do fundacji zostanie wniesione mienie (np. udziały, nieruchomości) lub nabędzie ona majątek od podmiotów powiązanych, zbycie takich aktywów przed upływem 36 miesięcy od końca roku ich nabycia pozbawi fundację zwolnienia z CIT. Rozwiązanie to ma zablokować zjawisko wnoszenia majątku wyłącznie w celu jego natychmiastowej, bezpodatkowej sprzedaży.
• Najem krótkoterminowy bez preferencji: Zwolnieniem z CIT objęty będzie wyłącznie najem stricte mieszkaniowy (długoterminowy). Wszelkie formy najmu krótkoterminowego, usługi zakwaterowania czy najem komercyjny (np. aparthotele, lokale użytkowe) będą podlegać opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
• Podmioty transparentne i przepisy CFC: Fundacje rodzinne zostaną objęte regulacjami o zagranicznych jednostkach kontrolowanych (CFC) oraz podatkiem od wyjścia (Exit Tax). Ponadto, dochody osiągane za pośrednictwem struktur transparentnych podatkowo (np. spółki jawne, zagraniczne LLC czy SLP) nie będą już korzystać ze zwolnienia, co zamknie furtkę do omijania opodatkowania poprzez sztuczne „nakładki” korporacyjne.
• Rozszerzenie pojęcia „ukrytych zysków”: Katalog ten zostanie doprecyzowany. Opodatkowaniu będą podlegać m.in. pożyczki udzielane nie tylko beneficjentom, ale również fundatorowi i podmiotom powiązanym. Dodatkowo, trwałym przysporzeniem (i ukrytym zyskiem) stanie się umorzenie lub przedawnienie niezapłaconych należności przez dłużników fundacji.

Zmiany w fundacjach rodzinnych 2027 – Właściwe przygotowanie kluczem do bezpieczeństwa

Proponowane zmiany wejdą w życie 1 stycznia 2027 r., z uwzględnieniem przepisów przejściowych. To wyraźny sygnał od Ministerstwa Finansów i Gospodarki, że tolerancja dla instrumentalnego wykorzystywania fundacji rodzinnych się wyczerpała. Często wspominamy o tym w naszych wpisach ale jest taki kierunek tworzenia prawnego stanu fundacji rodzinnych jest zgodny z doświadczeniami z innych państw które z tego wehikułu korzystają – m.in Niemiec, Austrii czy Holandii. Wydaje się, że po początkowym „Eldorado” polski ustawodawca zdecydował się zmiany. Negatywnie jednak należy ocenić fakt, iż te przeprowadzane są tak szybko – wskazuje to na ułomność pierwotnego projektu ustawy o FR. Więcej informacji o zasadach opodatkowania i funkcjonowania tego podmiotu znajdziesz w kompendium wiedzy Spółki Doradztwa Podatkowego Eres, dostępnym pod adresem: Baza wiedzy o fundacjach rodzinnych.

Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl, tel. kom. +48 571-600-114
#FundacjaRodzinna #ZmianyPodatkowe2027 #MinisterstwoFinansów #Podatki #Sukcesja #FirmaRodzinna #CIT #PIT #DoradztwoPodatkowe