Rząd skierował do Sejmu projekt nowelizacji (druk nr 3148). Zapowiadane zmiany w fundacjach rodzinnych 2027 wejdą w życie 1 stycznia i istotnie zaostrzą zasady rozliczeń. Powodem nowych regulacji jest wykorzystywanie tej instytucji do optymalizacji, polegającej m.in. na bardzo szybkiej sprzedaży nieopodatkowanego majątku czy generowaniu kosztów poprzez pożyczki dla powiązanych spółek. Choć nowe przepisy celują w schematy omijania prawa, podwyżkę bazowej stawki podatku odczują wszyscy fundatorzy.

Wyższa stawka od wypłat – jak wpłyną na nas zmiany w fundacjach rodzinnych 2027?

Najgłośniejszą zmianą jest wzrost stawki podatku CIT od wypłacanych świadczeń z 15% do 19%. Główna i najważniejsza zaleta fundacji – całkowite odroczenie opodatkowania aż do momentu wypłaty środków – pozostaje nienaruszona. Nowelizacja powoduje jedynie wyższy koszcie samego wyjścia z kapitałem. Należy jednak pamiętać, że podniesiona stawka obejmie wszystkie wypłaty dokonane od nowego roku podatkowego, niezależnie od faktu, w którym roku fundacja wypracowała dystrybuowany zysk. Zmiana ta wyrównuje opodatkowanie wypłat do poziomu obecnego np. w CITcie Estońskim (jakkolwiek FR nadal może być bardziej atrakcyjna ze względu na podmiotowe zwolnienie dla konkretnych rodzajów działalności.

Dwuletnia blokada na sprzedaż wniesionego majątku

Nowe przepisy wprowadzają tzw. test dwuletni. Sprzedaż wniesionego majątku (np. nieruchomości, pakietów akcji) przed upływem 2 lat – liczonych od końca roku, w którym aktywa zostały wniesione – będzie opodatkowana na zasadach ogólnych (19% CIT). Ustawa przewiduje w tym miejscu jednak kluczowy przepis przejściowy: majątek wniesiony do fundacji przed 1 stycznia 2027 roku pozostanie trwale wyłączony z tego testu, co pozwala zbyć go w przyszłości bez ryzyka utraty zwolnienia. Oznacza to, że czasu na transfer majątku pozostało bardzo niewiele.

Nieruchomości i pożyczki a planowane zmiany w fundacjach rodzinnych 2027

Projekt diametralnie modyfikuje zasady obowiązujące na rynku nieruchomości. Ze zwolnienia podatkowego całkowicie wypadają apartamenty na doby oraz mieszkania wynajmowane przez zewnętrznych operatorów. Bez podatku pozostanie wyłącznie bezpośredni, długoterminowy najem na cele mieszkaniowe. Ustawodawca stworzył jednak jednorazowe „okno transferowe” – do końca 2027 roku fundatorzy będą mogli wycofać z fundacji wniesione wcześniej nieruchomości z pominięciem obciążeń podatkowych.

Uszczelnieniu ulegnie również kwestia wyprowadzania gotówki do spółek celowych. Od nowego roku przeterminowane pożyczki dla fundatora oraz podmiotów powiązanych, a także wszelkie umorzone, odpisane i przedawnione wierzytelności, będą kategoryzowane jako ukryte zyski podlegające opodatkowaniu. Fundacje zostaną dodatkowo objęte przepisami o zagranicznych jednostkach kontrolowanych (CFC) oraz podatkiem od niezrealizowanych zysków (exit tax), co uderzy w struktury operujące poprzez zagraniczne podmioty transparentne.

Korzystne rozwiązania dla zstępnych rodzeństwa

Jedyną wyraźną ulgą w projekcie jest poszerzenie tzw. grupy zero na gruncie PIT. Od 2027 roku zstępni rodzeństwa fundatora (bratankowie, bratanice, siostrzeńcy i siostrzenice) zostaną całkowicie zwolnieni z podatku dochodowego w momencie otrzymywania świadczeń (obecnie uiszczają podatek w wysokości 10%). To ogromne ułatwienie dla biznesów, gdzie rodzeństwo wspólnie zarządza odziedziczonym po rodzicach przedsiębiorstwem.

Jak przygotować firmę na zmiany w fundacjach rodzinnych 2027?

Czwarty kwartał bieżącego roku to definitywnie ostatni moment na dostosowanie planowania zarządzania majątkiem rodzinnym do nowych ram prawnych. Jeśli masz w planach dokapitalizowanie fundacji, warto sfinalizować akty notarialne jeszcze przed sylwestrem, co uchroni wnoszone aktywa przed testem dwuletnim. Konieczne będzie również wykonanie głębokiego audytu aktualnych umów pożyczkowych oraz kwalifikacji wynajmowanych nieruchomości, aby uniknąć uderzenia stawkami sankcyjnymi. Takie działania mogą pomóc w zabezpieczeniu twojego majątku rodzinnego – co nie oznacza, że rządowi nie przyjdzie do głowy kolejny pomysł zmian. Niestety dotychczasową strategią rządu jest ciągła zmiana w – contradictio in adjecto – niezmiennej prawnie zgodnie z jej ideą fundacji rodzinnej.