Fundacja rodzinna to elastyczne i potężne narzędzie służące do międzypokoleniowej budowy kapitału. Ustawodawca, dając fundatorom tak dużą swobodę w zarządzaniu majątkiem, wprowadził jednocześnie twardy mechanizm kontrolny. Ma on zagwarantować, że wehikuł funkcjonuje zgodnie z prawem i celem założyciela. Tym mechanizmem jest obowiązkowy audyt fundacji rodzinnej. Zrozumienie jego zasad to dla zarządów klucz do uniknięcia ryzyk prawnych i podatkowych. Sprawdź czy możemy Ci w tym pomóc: Eres – audyt fundacji rodzinnych
Obowiązkowy audyt fundacji rodzinnej: zakres kontroli – czego dotyczy badanie?
Przedsiębiorcy bardzo często błędnie utożsamiają to badanie z klasyczną analizą sprawozdania finansowego. Zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (art. 77), zakres kontroli jest o wiele szerszy. Skupia się on w szczególności na:
- zarządzaniu aktywami fundacji,
- zaciąganiu i spełnianiu zobowiązań (w tym kontraktów cywilnoprawnych i handlowych),
- zaciąganiu i spełnianiu zobowiązań publicznoprawnych (podatki, składki).
Audytorzy weryfikują działalność przez pryzmat prawidłowości, rzetelności oraz zgodności z prawem i statutem. Celem jest ochrona majątku fundacji, ocena efektywności inwestycji i zabezpieczenie praw beneficjentów.
Terminy: kiedy obowiązkowy audyt fundacji rodzinnej robimy co roku?
Przepisy przewidują, że podmiot musi poddać się zewnętrznej weryfikacji co najmniej raz na 4 lata. Istnieje jednak fundamentalny wyjątek od tej reguły, o którym muszą pamiętać większe grupy kapitałowe.
Jeżeli sprawozdanie finansowe podlega badaniu zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, obowiązkowy audyt fundacji rodzinnej musi być przeprowadzany corocznie (w tym samym terminie, co badanie sprawozdania). Prawo nie nakłada wymogu, by badanie księgowe i audyt fundacji wykonywał ten sam podmiot – decyzję tę podejmuje zgromadzenie beneficjentów.
Kto ma uprawnienia do weryfikacji i zasada niezależności
Wyboru podmiotu dokonuje zgromadzenie beneficjentów. Badanie przeprowadza firma audytorska lub wyznaczony zespół audytorów. W skład zespołu mogą wchodzić biegli rewidenci, doradcy podatkowi, adwokaci czy radcowie prawni. Udział prawników i doradców jest w tym procesie krytyczny, ponieważ procedura mocno wykracza poza same finanse.
Zgodnie z art. 78 ustawy, osoby kontrolujące muszą spełniać warunek całkowitej niezależności. Audytor nie może w badanym okresie brać udziału w procesie decyzyjnym, ani świadczyć na rzecz weryfikowanego podmiotu usług rewizji finansowej czy doradztwa.
Art. 80 ustawy przyznaje zespołom kontrolującym mocne uprawnienia. Mają oni prawo żądać od zarządu udostępnienia wszelkich dokumentów – w szczególności aktualnej listy beneficjentów.
Raport końcowy jako narzędzie optymalizacji
Warto podkreślić, że formalnie każdy obowiązkowy audyt fundacji rodzinnej kończy się sporządzeniem raportu, który trafia wprost na ręce zarządu. Zarząd prezentuje go radzie nadzorczej lub (jeśli jej nie powołano) zgromadzeniu beneficjentów. Rozwiązanie to stanowi dla władz fundacji bezcenny „system wczesnego ostrzegania”, pozwalając w porę skorygować błędy, zanim w sprawie zainterweniuje urząd skarbowy.
Jak Eres wspiera fundacje przed weryfikacją?
Z uwagi na surowy wymóg niezależności, zewnętrzny audytor docelowy nie pomoże fundacji w naprawie znalezionych błędów przed wydaniem raportu. Dlatego Spółka Doradztwa Podatkowego Eres oferuje wsparcie organizacyjne na każdym wcześniejszym etapie:
- Pre-audyt i dokumentacja: Analizujemy sytuację prawną zanim pojawi się oficjalny kontroler. Daje to możliwość usunięcia nieprawidłowości przed faktycznym badaniem.
- Koordynacja procesu: Odciążamy zarząd ułatwiając komunikację z rewidentami oraz udzielając w imieniu fundacji specjalistycznych wyjaśnień podatkowych.
- Wdrażanie wniosków: Pomagamy zaimplementować zmiany wynikające z raportu pokontrolnego i przygotować niezbędne zgłoszenia do sądu rejestrowego.
Jeśli chcesz upewnić się, że Twoja struktura sukcesyjna bezpiecznie przejdzie przez ustawową weryfikację, skontaktuj się z nami.
Umów się: Umów się – Eres
Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl, tel. kom. +48 571-600-114
#FundacjaRodzinna #Audyt #Podatki #Sukcesja #BiznesPolska #DoradztwoPodatkowe #ZarzadzanieMajatkiem #Eres