Do laski marszałkowskiej trafił rządowy projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT, opublikowany jako Druk sejmowy 3148. Dokument ten wprowadza istotne modyfikacje w zasadach opodatkowania fundacji rodzinnych, których wejście w życie zaplanowano na 1 stycznia 2027 r. Projekt zakłada m.in. podwyższenie podstawowej stawki CIT od świadczeń i ukrytych zysków z 15% do 19%, wprowadzenie dwuletniej karencji na sprzedaż wniesionego mienia, wyłączenie ze zwolnienia najmu nieruchomości mieszkalnych oraz objęcie fundacji reżimem CFC i Exit Tax. Jednocześnie ustawodawca przewidział poszerzenie kręgu beneficjentów zwolnionych z PIT oraz preferencyjne okno transferowe na wycofanie majątku do końca 2027 r.

Projekt Druk sejmowy 3148 – uszczelnienie fundacji od 2027 roku

Procedowany projekt ustawy ma na celu uszczelnienie zasad opodatkowania wehikułów sukcesyjnych, eliminując wykorzystywanie fundacji do bieżącej optymalizacji majątkowej, przy jednoczesnym zachowaniu ich podstawowej funkcji ochronnej. Zmiany obejmują zarówno ustawę o PIT, jak i ustawę o CIT.

Pierwszym, jednoznacznie korzystnym dla podatników elementem projektu jest nowelizacja art. 21 ust. 49 ustawy o PIT. Przepis ten poszerza krąg „członków rodziny fundatora” objętych pełnym zwolnieniem z podatku dochodowego od otrzymywanych świadczeń oraz mienia polikwidacyjnego. Do katalogu osób uprawnionych – obok małżonka, zstępnych, wstępnych i rodzeństwa – włączono:

• Zstępnych rodzeństwa fundatora (dzieci i wnuki braci oraz sióstr – w tym bratanków i siostrzeńców),
• Pasierba oraz zstępnych pasierba,
• Ojczyma oraz macochę.

Modyfikacja ta rozwiązuje dotychczasowy problem rodzin bezdzietnych oraz przedsiębiorców planujących sukcesję horyzontalną, którzy dotąd musieli liczyć się z 15% podatkiem PIT przy wypłatach na rzecz dalszych krewnych.

Najem majątku, pożyczki i podwyżka CIT z 15% do 19%

Większość przepisów nowelizacji zaostrza warunki korzystania ze zwolnienia podmiotowego w podatku dochodowym od osób prawnych (art. 6 ust. 6 i 8 ustawy o CIT). Do kluczowych obszarów objętych opodatkowaniem należą:

1. Dwuletnia karencja przy sprzedaży majątku (art. 6 ust. 8 pkt 2 ustawy o CIT): zwolnienie z CIT nie obejmie przychodów ze zbycia składników mienia wniesionych lub darowanych do fundacji, jeżeli sprzedaż nastąpi przed upływem 2 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie. Oznacza to wyeliminowanie procederu wnoszenia udziałów lub nieruchomości do fundacji tuż przed ich transakcyjną odsprzedażą inwestorowi zewnętrznemu.

2. Najem majątku na rzecz podmiotów powiązanych oraz lokali mieszkalnych (art. 6 ust. 8 pkt 1 ustawy o CIT): fundacja zapłaci bieżący CIT od przychodów z najmu lub dzierżawy przedsiębiorstwa, ZCP lub składników majątku służących działalności gospodarczej prowadzonej przez fundatora, beneficjenta lub podmioty powiązane (przy udziale min. 5%). Ponadto opodatkowaniu podlegać będzie najem lokali i budynków mieszkalnych, chyba że fundacja wynajmuje je bezpośrednio wyłącznie na cele mieszkaniowe (z przerzuceniem ciężaru dowodu na fundację). Całkowicie wyłączono ze zwolnienia obiekty przeznaczone do całodobowego zakwaterowania (najem krótkoterminowy).

3. Wzrost stawki podatku od świadczeń z 15% do 19% (art. 24q ust. 1 ustawy o CIT): podatek od wypłacanych świadczeń, ukrytych zysków oraz mienia wydawanego przy likwidacji fundacji wzrośnie o 4 punkty procentowe, zrównując się z podstawową stawką podatku dochodowego od osób prawnych.

4. Uszczelnienie ukrytych zysków i pożyczek (art. 24q ust. 1a ustawy o CIT): katalog ukrytych zysków rozszerzono o pożyczki niezwrócone w terminie złożenia deklaracji rocznej CIT-8FR, pożyczki zawarte na okres co najmniej 10 lat (oraz umowy faktycznie trwające 10 lat) oraz wartość należności umorzonych, przedawnionych lub odpisanych jako nieściągalne wobec fundatora, beneficjenta lub podmiotów powiązanych.

Druk sejmowy 3148 a okno transferowe na zwrot nieruchomości

Świadomy skali zmian ustawodawca wprowadził w art. 3 ust. 4 projektu szczególny instrument ochronny – jednorazowe okno transferowe umożliwiające bezpodatkowe wycofanie określonych składników majątku z fundacji rodzinnej do rąk ich pierwotnego właściciela (np. fundatora).

Jeżeli fundacja rodzinna zwróci do 31 grudnia 2027 r. nieruchomość mieszkalną lub prawo majątkowe osobie, która była ich właścicielem przed 1 stycznia 2027 r., zastosowanie znajdą następujące preferencje:

• Do zwrotu nie stosuje się podatku CIT od świadczeń ani sankcyjnego podatku 25% (art. 24q i art. 24r ustawy o CIT);
• Czynność zwrotu w formie darowizny jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn, a w innej formie – nie generuje przychodu w PIT;
• Zwrot nie stanowi nowego nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT;
• Do 5-letniego okresu wymaganego do zwolnienia z PIT przy późniejszej sprzedaży nieruchomości zalicza się okres, w którym stanowiła ona własność fundacji.

Dla przedsiębiorców i rodzin posiadających nieruchomości w strukturze fundacji rok 2026 i 2027 to czas na strategiczne decyzje. Wycofanie aktywów po 2027 r. będzie obciążone pełnym 19% podatkiem CIT.

Z tego względu obecny moment wymaga ścisłej współpracy z doradcą podatkowym oraz doświadczonym biurem rachunkowym:

• Rola doradcy podatkowego: audyt statutu pod kątem nowej definicji beneficjentów (włączenie zstępnych rodzeństwa), weryfikacja umów najmu zawartych z własnymi spółkami , analiza celowości skorzystania z okna transferowego do końca 2027 r. oraz bezpieczne zaplanowanie transakcji zbycia mienia przed wejściem w życie dwuletniej karencji.
• Rola księgowego: fundacja rodzinna wymaga specyficznej, rygorystycznej rachunkowości. Prowadzenie księgowości fundacji w Eres zapewnia prawidłową ewidencję mienia w podziale na grupy fundatorów, kalkulację proporcji podatkowych, precyzyjne rozliczanie transakcji powiązanych, kontrolę terminów spłat pożyczek oraz bezbłędne sporządzanie deklaracji CIT-8FR i sprawozdań finansowych.