WHT (z ang. Withholding Tax), czyli podatek u źródła, to zryczałtowany podatek dochodowy pobierany przez płatników posiadających siedzibę, miejsce zamieszkania lub zagraniczny zakład w państwie, w którym faktycznie powstaje dochód. W niniejszym artykule omówiony zostanie mechanizm poboru tego podatku przez polskich przedsiębiorców – zarówno na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), jak i podatku dochodowego od osób prawnych (CIT).

Wizualizacja koncepcyjna, wygenerowana z użyciem AI.

Kiedy pobiera się podatek u źródła na gruncie PIT?

Zgodnie z art. 3 ust. 2a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają tzw. ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu – czyli odprowadzają podatek tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium RP.

W myśl art. 29 ustawy o PIT, podatek pobiera się w formie ryczałtu. Dla stawki 20% są to przychody uzyskane m.in.:

• z działalności określonej w art. 13 pkt 2 i 6–9 oraz z odsetek, z praw autorskich, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i know-how;
• z należności za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, handlowego, w tym środka transportu;
• z opłat za usługi w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej;
• z tytułu świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, reklamowych, zarządzania, rekrutacji oraz świadczeń o podobnym charakterze.

Dla stawki 10% ryczałt obejmuje przychody uzyskane m.in.:

• z tytułu należnych opłat za wywóz ładunków i pasażerów w portach polskich przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi (z wyjątkiem tranzytu);
• przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej (z wyłączeniem lotniczego rozkładowego przewozu pasażerskiego na bilet).

Stawki i limity na podatek u źródła dla nierezydentów

Powyższe przepisy stosuje się z bezwzględnym uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO), których stroną jest Polska. Skorzystanie ze stawki podatku wynikającej z takiej umowy (często znacznie niższej) możliwe jest jednak tylko wtedy, gdy polski płatnik dysponuje ważnym certyfikatem rezydencji zagranicznego kontrahenta.

Przykład 1 – Niższa stawka dzięki UPO

Wyjątkowym przypadkiem (mechanizm pay and refund) jest sytuacja, w której łączna kwota dokonanych na rzecz podmiotu powiązanego wypłat przekracza w roku podatkowym barierę 2 000 000 zł. Zgodnie z art. 41 ust. 12 ustawy o PIT, powyżej tej kwoty płatnik jest obowiązany pobierać zryczałtowany podatek wg stawki krajowej, pomijając zwolnienia czy warunki wynikające z UPO.

Przykład 2 – Przekroczenie limitu 2 mln zł

W celu uniknięcia wyższej stopy podatku powyżej limitu 2 mln zł, zarząd płatnika może złożyć rygorystyczne oświadczenie (WH-OSC), potwierdzające m.in., że:

• posiada wymagane dokumenty dla zastosowania zwolnienia lub preferencyjnej stawki z UPO;
• po przeprowadzeniu weryfikacji z należytą starannością nie ma wiedzy uzasadniającej przypuszczenie, że istnieją okoliczności wykluczające możliwość zastosowania preferencji.

Innym rozwiązaniem jest wystąpienie do organu podatkowego o wydanie opinii o stosowaniu preferencji (art. 41d ustawy o PIT), która chroni płatnika przed koniecznością stosowania krajowych, wysokich stawek WHT dla płatności przekraczających ustawowy limit.

Kiedy pobiera się podatek u źródła na gruncie CIT?

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o CIT, zagraniczne osoby prawne nieposiadające w Polsce siedziby lub zarządu podlegają podatkowi tylko od dochodów osiąganych na terytorium RP. Podobnie jak w PIT, stawki (art. 21 ust. 1) wynoszą 20% m.in. dla przychodów:

• z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, praw wynalazczych, know-how;
• za użytkowanie urządzenia przemysłowego (w tym środka transportu);
• ze świadczeń doradczych, księgowych, prawnych, reklamowych, zarządzania, rekrutacji i gwarancji.

Stawkę 10% stosuje się m.in. z tytułu opłat za wywóz ładunków i pasażerów przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej i morskiej.

Warunki zwolnienia z poboru – jak obniżyć podatek u źródła?

Tak samo jak w PIT, na mechanizm CIT ogromny wpływ mają umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Dodatkowo, na mocy art. 21 ust. 3 ustawy o CIT, możliwe jest całkowite zwolnienie z podatku u źródła (np. dla odsetek i należności licencyjnych), jeśli łącznie spełnione są rygorystyczne warunki dyrektyw unijnych:

• wypłacającym należności jest spółka z siedzibą w RP;
• uzyskującym przychody jest spółka podlegająca opodatkowaniu w innym państwie UE lub EOG;
• istnieje bezpośrednie powiązanie kapitałowe (nie mniej niż 25% udziałów lub akcji);
• odbiorca należności jest ich rzeczywistym właścicielem (tzw. beneficial owner).

Przykład 3 – Zwolnienie i stawki z UPO

Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl, tel. kom. +48 571-600-114