W Radzie Dialogu Społecznego (RDS) dobiegły końca prace nad kompleksowym raportem dotyczącym reformy III filaru systemu emerytalnego. Jak poinformowała jako pierwsza „Rzeczpospolita” (23 października 2026 r.), Grupa Robocza Zespołu problemowego ds. ubezpieczeń społecznych przyjęła ostateczną wersję dokumentu zawierającego siedem kluczowych rekomendacji. Proponowane zmiany w IKE i IKZE zakładają m.in. scalenie obu instrumentów w jeden produkt IKE+ ze wspólnym limitem 36 427 zł, obniżenie wieku wypłat z IKZE do 60 lat, utworzenie wieloinstrumentowego rachunku parasolowego oraz wprowadzenie premii stażowych wypłacanych przez państwo za wieloletnie oszczędzanie. Raport trafi w listopadzie pod obrady Prezydium RDS, jednak na drodze do wdrożenia stoi sceptyczne stanowisko Ministerstwa Finansów, obawiającego się uszczuplenia wpływów budżetowych.

Projekt IKE+: kluczowe zmiany w IKE i IKZE według raportu RDS

Głównym problemem zdiagnozowanym przez ekspertów Rady Dialogu Społecznego jest nadmierne skomplikowanie obecnego systemu dobrowolnego oszczędzania. Współistnienie Indywidualnego Konta Emerytalnego (IKE) oraz Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) o odmiennych konstrukcjach podatkowych i różnych limitach wpłat tworzy barierę decyzyjną, która zniechęca większość podatników do odkładania kapitału na starość. Zmiany w IKE i IKZE miałyby tę barierę przełamać albo chociaż ograniczyć.

Odpowiedzią na tę barierę ma być utworzenie zintegrowanego produktu pod roboczą nazwą IKE+. Zgodnie z założeniami raportu:

• Połączony limit wpłat: roczny pułap wpłat na IKE+ miałby wynosić 36 427 zł (suma limitów IKE – 26 019 zł oraz IKZE – 10 408 zł na 2025 r.), podlegając corocznej waloryzacji o wspólny wskaźnik.
• Warianty rozliczenia podatkowego: rozważane jest umożliwienie odliczenia całej wpłaty od podstawy opodatkowania w zamian za zastosowanie 5% lub 10% podatku zryczałtowanego przy wypłacie środków po osiągnięciu wieku emerytalnego.
• Konta dla samozatrudnionych: raport postuluje podwyższenie wskaźnika limitu wpłat dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą z 1,2-krotności do 1,8-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, co odpowiada realnemu zapotrzebowaniu przedsiębiorców na budowę kapitału poza systemem ZUS.

Wypłata od 60. roku życia, premie stażowe i rachunek parasolowy

Kolejnym postulatem grupy roboczej RDS jest ujednolicenie warunków wypłaty kapitału. Obecnie preferencyjna wypłata z IKZE (ze zryczałtowanym podatkiem 10%) przysługuje dopiero po ukończeniu 65. roku życia, podczas gdy środki z IKE oraz Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) można wypłacić bez podatku Belki już w wieku 60 lat. Projekt zakłada obniżenie progu wieku dla IKZE do 60 lat, co zlikwidowałoby nieuzasadnioną niespójność między programami.

Istotną modyfikacją struktury inwestycyjnej ma być tzw. rachunek parasolowy. Obecnie oszczędzający na IKE lub IKZE musi dokonać sztywnego wyboru instytucji finansowej (dom maklerski, fundusz inwestycyjny TFI, bank lub obligacje skarbowe), co uniemożliwia dywersyfikację portfela w ramach jednego konta. Nowe rozwiązanie umożliwiłoby jednoczesne posiadanie na jednym rachunku akcji z GPW, obligacji korporacyjnych z rynku Catalyst, jednostek funduszy ETF oraz detalicznych obligacji skarbowych (COI, EDO, TOS).

Projekt zawiera także pakiet rozwiązań podatkowych adresowanych do osób młodszych i rodzin:

• Bank ulg dla osób w wieku 16–25 lat: osoby korzystające z zerowego PIT dla młodych mogłyby gromadzić niewykorzystane uprawnienia do odliczeń wpłat na IKZE i rozliczyć je po ukończeniu 26. roku życia.
• Odliczenie wpłat niepracującego małżonka: możliwość pomniejszenia dochodu pracującego małżonka o wpłaty dokonane na IKZE małżonka nieposiadającego własnych przychodów.
• IKE Junior: utworzenie dedykowanych rachunków emerytalno-kapitałowych dla osób niepełnoletnich, zasilanych m.in. z dobrowolnych wpłat rodziców (np. z części świadczenia 800+).
• Uproszczenie PPE: utworzenie Pracowniczego Programu Emerytalnego ze składką podstawową min. 3,5% zwalniałoby pracodawcę z obowiązku prowadzenia PPK, bez względu na datę rejestracji programu.

Opór Ministerstwa Finansów i koszty budżetowe a zmiany w IKE i IKZE

Mimo formalnego zakończenia prac w Grupie Roboczej RDS, perspektywa wejścia projektowanych zmian w życie pozostaje niepewna. Przedstawiciele Ministerstwa Finansów w toku prac konsekwentnie kwestionowali propozycje generujące bezpośrednie koszty dla sektora finansów publicznych. W warunkach objęcia Polski unijną procedurą nadmiernego deficytu resort nie wykazuje gotowości do finansowania premii stażowych (do 7 500 zł na uczestnika) ani wprowadzania 32% ulgi odliczanej wprost od podatku.

Wśród ekspertów rynku kapitałowego opinie na temat IKE+ są podzielone. Część analityków wskazuje, że likwidacja odrębności IKE i IKZE może zaburzyć dotychczasowy porządek, w którym bardziej świadomi inwestorzy efektywnie łączą korzyści bieżącej ulgi w PIT (IKZE) z całkowitym zwolnieniem zysków kapitałowych z podatku Belki (IKE). Dodatkowo w przestrzeni legislacyjnej równolegle rozwijana jest koncepcja Osobistego Konta Inwestycyjnego (OKI), które może stać się dla wielu podatników bardziej elastyczną alternatywą bez konieczności zamrażania środków do 60. roku życia. Problemem jest również naruszenie pewnego rodzaju kontraktu społecznego – inwestorzy decydując się na IKE/IKZE robili to na pewnych „zasadach gry”. Tak daleko idące zmiany te zasady zmieniają w szczególności opodatkowanie IKE – które było najbardziej preferencyjnym podatkowo instrumentem. Opodatkowanie wypłaty środków (a nie samego zysku co po raz kolejny może być zauważalnie bolesne) wydaje się zbyt daleko idącym krokiem oraz budzą pytania o konstytucyjną zasadę pewności prawa – w szczególności to że kapitał ten korzysta z procentu składanego – w tak długim horyzoncie czasowym różnica między tym od jakiej wypłaty pobierany jest podatek a tym ile inwestor odliczył od wpłat może być gigantyczna – i czy w takim razie osoby wypłacające w tym czy następnym roku etc. nie zostaną poszkodowane. To czy proponowane odliczenie od podstawy opodatkowania równoważy ten koszt to zupełnie inna sprawa.

Zasady dialogu społecznego przewidują, że jednomyślny raport pracodawców i związkowców trafia na biurko rządu, który ma obowiązek odnieść się do przedstawionych postulatów. Niezależnie od tempa dalszych prac parlamentarnych, obecny kształt przepisów pozwala na coroczne odpisy podatkowe – limit wpłat na IKZE w 2026 r. wynosi 10 408 zł dla pracowników oraz 15 612 zł dla przedsiębiorców, co przy stawce 32% pozwala zaoszczędzić do 4 995 zł podatku dochodowego. Dokładne, obecnie obowiązujące zasady opodatkowania, limity wpłat oraz warunki preferencyjnej wypłaty środków można poznać w naszym przewodniku: Opodatkowanie IKE i IKZE – limity, korzyści i wypłata.