Ministerstwo Finansów opublikowało w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów założenia nowelizacji ustaw o PIT i CIT, której bezpośrednim celem jest uszczelnienie fundacji rodzinnej. Nowe regulacje, procedowane pod oficjalnym numerem UD447, mają wyeliminować przypadki instrumentalnego wykorzystywania tej instytucji jako wehikułu do agresywnej optymalizacji podatkowej i przywrócić jej pierwotną funkcję, czyli długoterminową ochronę majątku oraz wielopokoleniową sukcesję.

Projekt UD447 a uszczelnienie fundacji rodzinnej – oficjalny status

Od momentu wejścia w życie ustawy w maju 2023 roku fundacje rodzinne cieszyły się szerokim zwolnieniem podmiotowym z podatku CIT (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT). Płaciły podatek dopiero w momencie wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów lub likwidacji (15% CIT). Szybko jednak organy skarbowe zaczęły dostrzegać transakcje, w których majątek (np. udziały w spółkach kapitałowych czy nieruchomości) trafiał do fundacji tuż przed jego sprzedażą inwestorom zewnętrznym wyłącznie w celu uniknięcia 19% podatku dochodowego.

Projekt UD447 stanowi bezpośrednią odpowiedź resortu finansów na te zjawiska. Opublikowany wpis do wykazu prac rządu jednoznacznie wyznacza kierunek zmian: ograniczenie preferencji tam, gdzie fundacja jest wykorzystywana do działalności bieżącej lub szybkich transakcji handlowych.

Najważniejsze zmiany podatkowe w projekcie UD447

Założenia projektu przewidują modyfikację kilku kluczowych obszarów funkcjonowania fundacji rodzinnych:

• Okres karencji (lock-up) przy zbywaniu mienia: Uzależnienie prawa do bezpodatkowej sprzedaży składników majątku (udziałów, akcji, nieruchomości) od warunku ich posiadania przez fundację przez określony minimalny czas (postulowany okres karencji wynosi do 36 miesięcy lub 2 lat od końca roku wniesienia). Zbycie majątku przed upływem tego terminu będzie skutkować opodatkowaniem dochodu stawką 19% CIT.
• Podwyższenie stawki podatku od świadczeń do 19%: Zrównanie dotychczasowej preferencyjnej stawki 15% CIT z art. 24q ustawy o CIT ze standardową stawką 19% CIT przy wypłacie świadczeń na rzecz beneficjentów, ukrytych zyskach oraz wydaniu mienia po likwidacji fundacji.
• Wyłączenie ze zwolnienia podmiotów transparentnych podatkowo: Wyeliminowanie możliwości transferu zysków operacyjnych poprzez uczestnictwo fundacji w spółkach osobowych niebędących podatnikami CIT (np. w spółkach jawnych). Dochody generowane za ich pośrednictwem będą podlegać bieżącemu opodatkowaniu.
• Objęcie fundacji reżimem CFC: Zastosowanie do fundacji rodzinnych przepisów o zagranicznych jednostkach kontrolowanych (art. 24a ustawy o CIT), co uniemożliwi kumulowanie zysków w zagranicznych spółkach zależnych bez podatku w Polsce.
• Doprecyzowanie najmu krótkoterminowego: Ustawowe wykluczenie z preferencji podatkowych przychodów z najmu krótkoterminowego (usług zakwaterowania), co zakończy dotychczasową niepewność interpretacyjną i ryzyko stosowania karnej stawki 25% CIT za działalność wykraczającą poza dozwolony zakres.

Jak przygotować się na uszczelnienie fundacji rodzinnej?

Dla fundatorów, którzy utworzyli fundację rodzinną w celach ściśle sukcesyjnych – z myślą o akumulacji kapitału na pokolenia – większość proponowanych zmian nie przekreśla sensu ekonomicznego tej instytucji. Fundacja nadal pozostaje stabilnym mechanizmem zapobiegania rozdrobnieniu majątku rodzinnego i chroni przed roszczeniami zachowkowymi.(nie zmienia to faktu jednak że ciągłe zmiany w prawodawstwie związanym z opodatkowaniem fundacji nie zachęcają do planowania wielopokoleniowej sukcecji poprzez ten instrument)

Konieczna jest jednak natychmiastowa weryfikacja planowanych transakcji związanych z transferem majątku. Jeżeli fundacja miała w najbliższych miesiącach dokonać zbycia wniesionych udziałów, nieruchomości lub akcji, wprowadzenie sztywnego okresu karencji w projekcie UD447 może bezpośrednio wpłynąć na rentowność takiego wyjścia z inwestycji. Okazać się może że potrzebny będzie indywidualny audyt podatkowy przed wejściem przepisów w życie.