Zbliża się koniec roku, co dla wielu mikroprzedsiębiorców oznacza ostatnią szansę na wykorzystanie ulgi, jaką są wakacje składkowe. Mechanizm ten pozwala na zwolnienie z opłacania obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc w roku. Przedsiębiorcy, którzy chcą zredukować koszty prowadzenia działalności w grudniu, muszą dopełnić formalności jeszcze w listopadzie. Oznacza to, że czasu na skorzystanie z preferencyjnych składek pozostało już niewiele – a nie jest to wniosek na tyle prosty aby wypełnić i złożyć go „od ręki”.

Kto może złożyć wniosek o wakacje składkowe?

Mechanizm zwolnienia skierowany jest wyłącznie do mikroprzedsiębiorców (w tym komorników sądowych). Aby skorzystać z ulgi, należy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku zgłaszać do ubezpieczeń społecznych nie więcej niż 10 osób (wliczając w to samego właściciela, pracowników czy zleceniobiorców). Limit ten nie obejmuje m.in. osób na urlopach macierzyńskich czy wychowawczych.

Z ulgi wyłączeni są podatnicy świadczący w bieżącym lub poprzednim roku usługi na rzecz byłego pracodawcy. Prawo do wakacji nie przysługuje również przedsiębiorcom korzystającym z Ulgi na start – to zwolnienie z definicji redukuje obciążenia społeczne w pierwszych 6 miesiącach działalności do zera, uniemożliwiając kumulację preferencji.

Warto zaznaczyć, że ulga obejmuje także wspólników spółek cywilnych. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (m.in. wyrok o sygn. II UK 146/08), spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej na gruncie ZUS – przedsiębiorcami są wyłącznie jej wspólnicy i to oni zyskują indywidualny tytuł do ubezpieczeń. Oznacza to, że każdy ze wspólników wnosi o zwolnienie samodzielnie i weryfikuje limity w odniesieniu do własnego statusu.

Jakie obciążenia obejmuje zwolnienie?

W ramach ulgi przedsiębiorca nie opłaca za siebie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, a także dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Zwolnienie redukuje do zera również wpłaty na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy. W wybranym miesiącu koszty te są w całości finansowane z budżetu państwa, co oznacza, że zachowana zostaje ciągłość ubezpieczeniowa, a ulga nie wpływa negatywnie na przyszłe świadczenia emerytalne.

Zwolnienie ma jednak charakter ściśle ograniczony do ubezpieczeń społecznych. Przedsiębiorca nadal ma obowiązek opłacenia składki zdrowotnej w pełnej wysokości, wynikającej z przyjętej formy opodatkowania. Zwolnieniem nie są również objęte składki należne za zatrudnionych pracowników.

Wakacje składkowe w liczbach – 4,5 mld zł w kieszeniach firm

Według najnowszych raportów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od 1 listopada 2024 r. do końca sierpnia 2026 r. do systemu eZUS wpłynęło 3 mln 454 tys. wniosków o przyznanie ulgi. Aż 3 mln 301 tys. z nich zakończyło się wydaniem decyzji o pełnym lub częściowym zwolnieniu. Łączna kwota wsparcia pozostawiona na kontach przedsiębiorców wynosi już blisko 4,5 miliarda złotych.

Eksperci rynku gospodarczego zauważają, że z ulgi firmy najczęściej korzystają w miesiącach martwych sezonowo, takich jak styczeń, luty czy miesiące wakacyjne.

Brak kompleksowej reformy składki zdrowotnej sprawia, że ulga w postaci jednego miesiąca zwolnienia z ZUS łagodzi jedynie doraźne problemy z płynnością, ale nie likwiduje systemowych barier ograniczających rozwój mikroprzedsiębiorstw.

Ostatni dzwonek na wakacje składkowe w 2026 roku

Aby skutecznie obniżyć zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, konieczne jest pilnowanie terminów. Wniosek RWS musi zostać złożony przez portal eZUS dokładnie w miesiącu poprzedzającym ten, który ma zostać objęty zwolnieniem. Jeśli przedsiębiorca planuje nie płacić składek za grudzień 2026 roku (płatnych do 20 stycznia 2027 r.), stosowny dokument musi trafić do systemu najpóźniej do 30 listopada.

Przekroczenie tego terminu, a także niedochowanie warunków formalnych (np. nieprawidłowe ustalenie liczby ubezpieczonych), skutkuje odmową przyznania prawa do ulgi na cały rok kalendarzowy.