We wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT (nr z wykazu UD 447), który gruntownie przemodeluje zasady rozliczeń fundacji rodzinnych. Jest to drugie podejście rządu do modyfikacji tych przepisów, po wcześniejszym wecie prezydenta Karola Nawrockiego wobec poprzedniej ustawy. Nowe regulacje mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku – chyba, że prezydent znowu te zmiany zawetuje. W naszej ocenie w jakiejś formie zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych wcześniej czy pózniej przejdą przez prezydenta bo nie da się ukryć, że w obecnej postaci FR to niezwykle – odbiegające od standardów – atrakcyjne podatkowo rozwiązanie.

Ministerstwo Finansów oficjalnie uzasadnia projekt koniecznością uszczelnienia systemu i przeciwdziałania mechanizmom, w których wehikuł ten wykorzystywany jest wyłącznie do redukcji obciążeń fiskalnych, a nie do faktycznego pomnażania i zarządzania majątkiem rodzinnym.

Warto spojrzeć na tę nowelizację z szerszej, międzynarodowej perspektywy. Kierunek obrany przez polski rząd jest generalnie zgodny z trendami w innych europejskich jurysdykcjach. W państwach o długiej i ugruntowanej tradycji tego typu podmiotów – takich jak Niemcy, Austria czy Holandia – fundacje rodzinne od lat pełnią ściśle funkcję instytucji sukcesyjnych, chroniących rodzinny biznes przed rozdrobnieniem. Tamtejsze przepisy rygorystycznie zniechęcają do traktowania ich jako wehikułów optymalizacji podatkowej, premiując wyłącznie wielopokoleniowe zabezpieczanie aktywów.

Zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych – podatek w górę z 15 do 19 proc.

Z punktu widzenia fundatorów i ich bliskich najważniejszym elementem projektu jest podwyżka podatku od wypłat. Stawka opodatkowania świadczeń wypłacanych beneficjentom, podatku od tzw. ukrytych zysków oraz mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji wzrośnie z 15 proc. do 19 proc. Wypłata środków z fundacji będzie więc od 2027 r. wiązała się z wyższym obciążeniem – zrównanym z opodatkowaniem wypłat np. ze spółki z.o.o.

Brak natychmiastowej sprzedaży – dwuletnia karencja na sprzedaż majątku

Ministerstwo Finansów częściowo złagodziło swoje wcześniejsze stanowisko dotyczące handlu aktywami, jednak nowe przepisy i tak stanowczo blokują szybki obrót mieniem wniesionym do fundacji. Projekt zakłada wprowadzenie dwuletniego okresu karencji. Jeżeli fundacja rodzinna sprzeda składnik majątku przed upływem 2 lat od końca roku kalendarzowego, w którym został on do niej wniesiony (lub przekazany nieodpłatnie), dochód z takiej sprzedaży będzie podlegał opodatkowaniu. Wyjątkiem będą jedynie sytuacje zbycia w związku z decyzją władzy publicznej (np. wywłaszczenie lub postępowanie egzekucyjne).

Zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych – CFC, Exit Tax i najem krótkoterminowy

Projekt przewiduje kolejne mechanizmy uszczelniające system:

• Najem krótkoterminowy: Przychody uzyskiwane z krótkoterminowego najmu nieruchomości przestaną być objęte preferencjami podatkowymi fundacji.
• CFC (Zagraniczne Jednostki Kontrolowane): Fundacje zostaną objęte regulacjami przeciwdziałającymi przenoszeniu dochodów do podmiotów zagranicznych w celu unikania opodatkowania.
• Exit Tax: Ustawa obejmie fundacje podatkiem od niezrealizowanych zysków.

Zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych – szersza grupa zwolniona z PIT

Nowelizacja niesie za sobą również jedną jednoznacznie korzystną zmianę dla podatników. Ustawodawca rozszerza zwolnienie z podatku dochodowego (PIT) na świadczenia otrzymywane przez dzieci i wnuki rodzeństwa fundatora, a także na dzieci i wnuki jego pasierba. Oznacza to, że preferencyjne zasady opodatkowania obejmą kolejne pokolenia również w przypadku, gdy fundatorem było rodzeństwo.