Przejście na ryczałt od dochodów spółek kusi biznes obietnicą zerowego podatku bieżącego klasycznie naliczanego jako różnica między przychodami a kosztami w danym okresie rozliczeniowym. Haczyk? Skarbówka doskonale o tym wie i skupia swoje kontrole na jednym, newralgicznym obszarze. Są nim ukryte zyski w estońskim CIT. To właśnie tutaj dochodzi do najdroższych błędów w rozliczeniach, a zapowiadane na 2027 rok zmiany w przepisach (projekt ustawy UD116) oznaczają, że administracja skarbowa brutalnie domknie lukę, z której do tej pory korzystało wielu przedsiębiorców ratując się w sądach.

Czym są ukryte zyski w estońskim CIT i co zmienia się w 2027 roku?

Jednym z największych wyzwań dla firm na ryczałcie jest kategoria ukrytych zysków, do których fiskus zalicza m.in. pożyczki dla wspólników czy wykorzystywanie firmowego majątku (aut, lokali) do celów ściśle prywatnych. Dotychczas w sądach administracyjnych (m.in. Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie i w Łodzi) ukształtowała się niezwykle korzystna dla przedsiębiorców linia orzecznicza.

Sądy stawały na stanowisku, że opodatkowaniu jako ukryty zysk podlegają wyłącznie te świadczenia, które zostały sfinansowane z zysków wypracowanych już w okresie opodatkowania estońskim CIT. W praktyce oznaczało to, że jeśli spółka udzielała wspólnikowi pożyczki, ale potrafiła udowodnić, że kapitał pochodzi z niepodzielonych zysków z lat ubiegłych (sprzed wejścia na ryczałt), organy skarbowe traciły prawo do naliczenia podatku. Pozwalało to na relatywnie swobodne, nieopodatkowane transfery gotówkowe.

Koniec z historycznym finansowaniem. Jak zmienią się ukryte zyski w estońskim CIT?

Ministerstwo Finansów w nowej, doprecyzowanej wersji projektu UD116 (z sierpnia 2026 r.) postanowiło wprost zapisać w ustawie, że historyczne źródło finansowania nie ma już żadnego znaczenia. Zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 28m ust. 3 ustawy o CIT, świadczenie zostanie uznane za ukryty zysk „bez względu na źródło ich finansowania, w tym również świadczenia pokrywane z zysków wypracowanych przed rozpoczęciem opodatkowania ryczałtem”.

Co to oznacza dla wspólników w praktyce? Jeżeli po 1 stycznia 2027 roku spółka dokona świadczenia na Twoją rzecz, urząd skarbowy potraktuje to automatycznie jako ukryty zysk i wymierzy podatek. Nowe przepisy w całości wytrącają podatnikom z ręki oręż, który chronił ich podczas spraw w sądach administracyjnych.

Wynajem majątku to nie ukryte zyski w estońskim CIT. Z czego wycofał się fiskus?

Sierpniowa wersja projektu przyniosła jednak jedno bardzo pozytywne rozstrzygnięcie. W pierwotnej wersji ustawy resort finansów planował znacznie poszerzyć katalog sankcyjny, dopisując do niego wprost m.in. udostępnianie majątku prywatnego (np. umów najmu prywatnego samochodu czy lokalu użytkowego) przez wspólników na rzecz własnej spółki.

Zgodnie z najnowszym stanowiskiem po konsultacjach społecznych, Ministerstwo Finansów oficjalnie odstąpiło od tego pomysłu. Oznacza to, że wynajem własnych aktywów na rzecz spółki nadal będzie oceniany na dotychczasowych zasadach. Jeśli umowa ma rzeczywiste uzasadnienie gospodarcze i została zawarta na uczciwych warunkach rynkowych, urząd skarbowy nie zakwalifikuje jej z automatu jako ukryty zysk. To logiczna i bezpieczna dla rynku zmiana.

Wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą pod lupą

Zaktualizowany projekt wprowadza również doprecyzowanie definicji wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Ustawodawca wskazuje wprost, że za takie wydatki uznaje się koszty poniesione w innym celu niż osiągnięcie lub zabezpieczenie przychodów, a także wszelkiego rodzaju opłaty publicznoprawne o charakterze sankcyjnym (np. mandaty i kary). Cel jest prosty: uszczelnienie systemu i standaryzacja orzecznictwa, co z perspektywy podatnika oznacza mniejsze pole manewru podczas ewentualnej kontroli.

Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl, tel. kom. +48 571-600-114