Zasady zwolnienia z podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny (tzw. zerowa grupa podatkowa) wydają się proste: wystarczy zgłosić nabycie majątku do urzędu i udokumentować je przelewem. Praktyka pokazuje jednak, że nawet najdrobniejszy, czysto techniczny błąd w ścieżce transferu środków może skutkować wieloletnim sporem z fiskusem. Co w sytuacji, gdy rodzice, chcąc pomóc dziecku w zakupie nieruchomości, przeleją pieniądze bezpośrednio na rachunek zbywcy? Czy darowizna na konto osoby trzeciej bezpowrotnie przekreśla szansę na ulgę? Najnowszy wyrok NSA – sygn. III FSK 617/25 przynosi bardzo ważne wnioski dla podatników.
Otrzymałeś spadek lub darowiznę? Pomożemy Ci rozliczyć się z fiskusem ➔
Darowizna na konto osoby trzeciej: fiskus restrykcyjnie o wpłatach na konto sprzedającego
Złożoność problemu uwidoczniła się w sprawie podatnika, który w listopadzie 2023 r. otrzymał od rodziców 200 tys. zł z przeznaczeniem na zakup udziału w domu z rynku wtórnego. Transakcja została sformalizowana u notariusza, jednak same pieniądze z darowizny nigdy fizycznie nie trafiły na osobiste konto syna. Zgodnie z poradą notariusza, rodzice przelali całą kwotę bezpośrednio na rachunek bankowy sprzedających nieruchomość, precyzyjnie opisując w tytule przelewu cel wpłaty (zapłata za udział syna w nieruchomości).
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) w interpretacji z 25 czerwca 2024 r. (nr 0111-KDIB2-2.4015.74.2024.1.KK) zajął skrajnie restrykcyjne stanowisko: darowizna na konto osoby trzeciej całkowicie pozbawia prawa do zwolnienia. Zdaniem organu, przepisy art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wymagają kategorycznej wpłaty na rachunek bankowy nabywcy (obdarowanego). Według fiskusa, jedynym wyjątkiem ratującym ulgę byłoby przelanie środków na wyodrębnione subkonto nabywcy (np. mieszkaniowy rachunek powierniczy dewelopera), co w przypadku rynku wtórnego z oczywistych względów nie występuje. W efekcie, organ nakazał opodatkowanie kwoty 200 tys. zł na zasadach ogólnych.
Sądy punktują nadmierny formalizm urzędników KIS
Obdarowany nie pogodził się z decyzją dyrektora KIS i zaskarżył ją do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (wyrok z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 528/24) przyznał pełną rację podatnikowi, uchylając niekorzystną interpretację. Fiskus nie odpuścił jednak sprawy i złożył skargę kasacyjną, co przeniosło spór na najwyższy szczebel orzeczniczy.
W ostatecznym wyroku z 6 sierpnia 2026 r. (sygn. akt III FSK 617/25), Naczelny Sąd Administracyjny całkowicie oddalił skargę Dyrektora KIS. NSA orzekł, że literalne i sztywne interpretowanie zwrotu „na rachunek bankowy nabywcy” nosi w tym przypadku znamiona nadinterpretacji, sprzecznej z celem samej ustawy. Skoro darowizna na konto osoby trzeciej jest precyzyjnie udokumentowana wyciągiem bankowym (jasno wskazującym kto, komu, ile i z jakiego tytułu przelał środki), to wymóg stawiany przez ustawodawcę został w pełni spełniony.
„Sformułowanie użyte w ustawie: »na rachunek bankowy nabywcy« nie oznacza, że musi to być konto, jakie bank prowadzi dla obdarowanego. […] Za rachunek bankowy nabywcy można uznać także rachunek bankowy sprzedawcy udziałów w nieruchomości, skoro na ten właśnie rachunek obdarowany i tak przekazałby od razu podarowane mu przez rodziców środki.”
Zmuszanie podatnika do wykonania dodatkowego, wyłącznie technicznego przelewu (najpierw do syna, a chwilę później od syna do sprzedawcy) sąd ocenił jako nadmiernie formalistyczne.
Darowizna na konto osoby trzeciej: błąd notariusza nie może przekreślać preferencji podatkowych
Sędzia NSA Dominik Gajewski zwrócił uwagę na jeszcze jeden, niezwykle istotny dla obrotu prawnego aspekt. Przedmiotowy mechanizm płatności został podatnikowi błędnie doradzony przez notariusza sporządzającego umowę. Sąd kategorycznie podkreślił, że fakt wprowadzenia w błąd przez profesjonalistę, będącego osobą zaufania publicznego, nie może w sposób automatyczny pozbawiać obywatela prawa do ulgi podatkowej, jeśli faktyczny przebieg zdarzeń i intencja stron transakcji nie budzą żadnych wątpliwości dowodowych.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawomocny. Stanowi on istotny punkt odniesienia dla wszystkich tych podatników, którzy w dobrej wierze zdecydowali się na skrócenie ścieżki finansowej przy transakcjach majątkowych, a którym KIS bezpodstawnie zakwestionował prawo do zwolnienia z podatku.
Otrzymałeś spadek lub planujesz przekazać darowiznę?
Nawet drobny błąd formalny może skutkować utratą zwolnienia podatkowego. Skonsultuj swoją sytuację z doradcą podatkowym z wieloletnim doświadczeniem, aby prawidłowo zabezpieczyć majątek rodziny i przejść przez procedury bez stresu.
Opracował: Mikołaj Sadowski, mikosadowski@eres.pl, tel. kom. +48 571-600-114
#PodatekOdDarowizn #GrupaZerowa #NSA #WSA #Podatki #Nieruchomosci #DoradztwoPodatkowe #Eres