Prawidłowa definicja kryptowaluty oraz zrozumienie jej statusu prawnego to fundament bezpiecznego rozliczania zysków z cyfrowych aktywów. Niniejszy artykuł opisuje funkcjonowanie walut wirtualnych (kryptowalut) w polskim porządku podatkowo-prawnym. W obrębie tego tekstu autor wymiennie posługiwać będzie się pojęciem „waluta wirtualna” oraz „kryptowaluta”, ale zaznaczyć należy, że w rozumieniu polskiego prawodawstwa pojęcie „waluta wirtualna” jest pojęciem obowiązującym. Następne artykuły dotyczyć będą praktycznych wskazówek i sposobów rozliczania dochodów z obrotu kryptowalutami (i instrumentami pokrewnymi).

Wizualizacja koncepcyjna, wygenerowana z użyciem AI.

Definicja kryptowaluty w polskim porządku podatkowo-prawnym

Podstawową obowiązującą w polskim prawie definicją kryptowaluty jest ta zawarta w ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2025 r. poz. 644).

Przez walutę wirtualną rozumie się cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest:

• prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez NBP, zagraniczne banki centralne lub inne organy administracji publicznej,
• międzynarodową jednostką rozrachunkową ustanawianą przez organizację międzynarodową i akceptowaną przez poszczególne kraje należące do tej organizacji lub z nią współpracujące,
• pieniądzem elektronicznym w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych,
• instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
• wekslem lub czekiem

– oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego.

Do powyższej definicji odnoszą się ustawy o podatkach dochodowych: ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 424) oraz ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 331), dalej zwane odpowiednio ustawą o PIT oraz ustawą o CIT. W powyższych ustawach bezpośrednio wskazuje się że „Ilekroć w ustawie jest mowa o [..] walucie wirtualnej – oznacza to walutę wirtualną w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 26 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu”.

Ustawodawca w bardzo skonkretyzowany sposób określił zatem zasięg definicyjny obejmujący pojęcie waluty wirtualnej. Do tematu określenia zakresu definicyjnego walut wirtualnych odnosiły się również zarówno organy podatkowe jak i sądy cywilne. Na wykładnię definicji ma wpływ również prawo międzynarodowe np. w formie rozporządzenia unijnego MiCA.

Technologia blockchain, przykłady a definicja kryptowaluty i NFT

Technologia na której opierają się kryptowaluty to technologia blockchain. Jest to wspólna, niezmienna wirtualna księga z informacjami, która ułatwia proces rejestracji transakcji oraz śledzenia zasobów w sieci biznesowej. Zasoby można podzielić na niematerialne, takie jak własność intelektualna, patenty, branding czy prawa autorskie, oraz materialne, takie jak np. dom, samochód, pieniądze fizyczne, grunt itd. Każda forma dobra posiadającego wartość może być śledzona i sprzedawana w sieci blockchain, co zmniejsza ryzyko oraz obniża koszty dla podmiotów zaangażowanych.

Do klasycznych kryptowalut zalicza się m.in. Bitcoin, Ethereum czy Ripple.

Zakres definicyjny przychodów z kryptowalut w PIT i CIT

Ustawa o PIT

Przychody z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uznaje się za przychody z kapitałów pieniężnych w rozumieniu ustawy o PIT. Przez odpłatne zbycie waluty wirtualnej rozumie się wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną. Powyższe wskazuje, iż o powstaniu przychodu z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej decyduje moment „urealnienia” transakcji tzn. rzeczywiste otrzymanie zapłaty z zakresu wymienionego w ustawie przez osobę dokonującą sprzedaży kryptowaluty.

Ustawodawca tworząc listę źródeł przychodów wymienił je enumeratywnie. Jako osobne wskazał: pozarolnicza działalność gospodarcza oraz kapitały pieniężne oraz prawa majątkowe. Organy wielokrotnie wypowiadały się na temat uszeregowania przychodów z kryptowalut do konkretnej kategorii ich powstawania. W rozumieniu ustawy o PIT przychody z odpłatnego zbycia kryptowalut przez osobę fizyczną – nawet jeśli czynności przez nią podejmowane noszą znamiona prowadzenia działalności gospodarczej (DG) – wykazywane są jako przychody z kapitałów pieniężnych. Nie ma zatem możliwości ich rozliczenia w ramach DG.

Ustawa o CIT

Przychody z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uznaje się za przychody z zysków kapitałowych w rozumieniu ustawy o CIT. Jednocześnie do przychodów nie zalicza się wartości walut wirtualnych otrzymanych w ramach wymiany za inną walutę wirtualną. Powyższe – tożsame z rozwiązaniem z ustawy o podatku PIT oznacza, że przychód powstawać będzie wyłącznie w momencie wymiany kryptowaluty na środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub z regulowania innych zobowiązań walutą wirtualną.

Przychodów ze zbycia kryptowalut w CIT nie łączy się z innymi źródłami przychodów. Oznacza to, że nawet w przypadku gdy w danym podmiocie będącym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych różnica między łącznymi przychodami a kosztami podatkowymi będzie ujemna to dochód (a w konsekwencji podatek) z obrotu kryptowalutami może występować. Jest zatem istotne – w celu optymalnego planowania finansowego w organizacji – aby płynność pozwalała na uregulowanie tego zobowiązania publicznoprawnego.

Definicja kryptowaluty a koszty uzyskania przychodu (KUP)

Ustawa o PIT

Rozpoczynając rozważania na temat katalogu kosztów uznawanych przez organy podatkowe za koszty uzyskania przychodu z obrotu kryptowalutami rozpocząć należy od ogólnej definicji kosztu podatkowego w ustawie o PIT:

Wskazać można zatem cechy definicyjne kosztu uzyskania przychodu – ugruntowane również w linii orzeczniczej organów podatkowych. Aby wydatek stanowił KUP spełnione muszą być warunki takie jak:

• winien pozostawać w związku przyczynowym z przychodem lub źródłem przychodu i być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu,
• nie może znajdować się na liście wydatków nieuznanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• musi być właściwie udokumentowany.

Ustawa wskazuje również bezpośrednio, że koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej stanowią udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej oraz koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej, w tym udokumentowane wydatki poniesione na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jednocześnie nadwyżka kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w ust. 14, nad przychodami z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uzyskanymi w roku podatkowym powiększa koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej poniesione w następnym roku podatkowym.

Nie pozostawia wątpliwości fakt, iż koszt nabycia kryptowaluty stanowić będzie koszt uzyskania przychodu z jej zbycia. W interpretacji organów również prowizje pobierane przez np. pośredników transakcji ujmowane mogą być w poczet kosztów podatkowych. Jednocześnie w tej samej linii interpretacyjnej organy podatkowe zastrzegają, iż wydatki ponoszone zarówno na sprzęt pozwalający na tzw. kopanie kryptowalut oraz wydatki na energię elektryczną ją zasilającą nie stanowią kosztów uzyskania przychodu z tego źródła w PIT. Pojawia się natomiast wątpliwość w jaki sposób wykazać użytkowanie mieszane np. sprzęt używany jednocześnie do zwyczajowej działalności zarobkowej jest w tym samym czasie koparką. W katalog kosztów nie można również zaliczyć opłat związanych z wymianą jednej kryptowaluty na drugą oraz kosztów finansowania ich zakupu np. odsetek od pożyczek.

Ustawa o CIT

Zgodnie z ustawą o CIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Na podstawie powyższej definicji wskazać można cechy konstrukcyjne stanowiące o skategoryzowaniu danego wydatku jako KUP:

• został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,
• jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
• pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
• poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,
• został właściwie udokumentowany,
• nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Oprócz przesłanek ogólnych ustawa o CIT bezpośrednio definiuje KUP w kontekście obrotu kryptowalutami jako: Koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. f, stanowią udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej oraz koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej, w tym udokumentowane wydatki poniesione na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Zauważyć można, iż ustawodawca wprowadził do porządku prawnego tożsame definicje kosztów uzyskania przychodu w obydwu ustawach o podatku dochodowym – zarówno dla osób prawnych jak i fizycznych. W związku z tym w kontekście ustalania kosztów pojawić mogą się te same problemy interpretacyjne o których była mowa w sekcji o PIT – np. związane z zaliczeniem w KUP wydatków na prąd z jednostki komputerowej używanej w celach mieszanych – związanych z normalną działalnością podmiotu oraz z kopaniem kryptowalut.

Podsumowanie

Tak jak zostało wspomniane na wstępie – niniejszy artykuł stanowi początek rozważań na temat opodatkowania kryptowalut w Polsce – następne artykuły poświęcone będą już konkretnym rozwiązaniom i przykładom rozliczeń ich sprzedaży. Już teraz zachęcamy do przeczytania ich w nadchodzących tygodniach.

Jeśli natomiast już teraz część twoich dochodów pochodzi z kryptowalut to zachęcamy do konsultacji z jednym z naszych doradców podatkowych w celu ustanowienia planu działania w kontekście ewidencji obrotu oraz opodatkowania.