Jedną z największych zmian progospodarczych wprowadzonych od 2025 roku było zmniejszenie wymiaru składek zdrowotnych dla przedsiębiorców – niższa minimalna składka zdrowotna w roku składkowym 2025/2026 oraz wyłączenie przychodów ze sprzedaży środków trwałych, co bezpośrednio wpływa na to, jak przebiega bieżąca obsługa ZUS w firmie. W tym artykule dowiesz się, na czym to rozwiązanie polega, kto może z tego rozwiązania skorzystać oraz jak przepisy kształtują się w 2026 roku. Z dniem 1 stycznia 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2024 poz. 1915).
Wizualizacja koncepcyjna, wygenerowana z użyciem AI.
Sprzedajesz środek trwały w firmie i chcesz policzyć opłacalność składki zdrowotnej? Skonsultuj wyliczenie z ekspertem Eres ➔
Spis treści
Minimalna składka zdrowotna i główne zmiany w ustawie
Głównymi zmianami zawartymi w ustawie są:
- zmiany w obliczaniu składki minimalnej,
- zmiany w obliczaniu składki od zbycia środków trwałych.
Minimalna składka zdrowotna w 2025 i 2026 roku – podstawa wymiaru
Zgodnie z art. 4 ustawy w roku składkowym 2025/2026 (trwającym od 1 lutego 2025 r. do 31 stycznia 2026 r.) obniżona została minimalna podstawa składki płaconej przez przedsiębiorców. Zgodnie z tymi przepisami roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za ten okres nie może być mniejsza niż:
liczba miesięcy, w których przedsiębiorca podlega pod ubezpieczenie × 75% minimalnego wynagrodzenia.
W przypadku miesięcznej podstawy składki ta nie może być niższa od 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego. Wyjątkiem są podatnicy rozliczający się za pomocą karty podatkowej – dla tych w 2025 r. podstawą było 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 stycznia 2025 r.
Jako że minimalne wynagrodzenie w 2025 r. wynosiło 4 666 zł, to podstawą do obliczenia składki (dla rozliczających się na zasadach ogólnych oraz liniowo) w roku składkowym 2025/2026 było:
75% × 4 666 zł = 3 499,50 zł.
Miesięczna minimalna składka zdrowotna wynosiła: 3 499,50 zł × 9% = 314,96 zł – oszczędność 104,98 zł miesięcznie.
Oznaczało to, że podatnik był w stanie zaoszczędzić 1 259,76 zł rocznie, co dla przedsiębiorców o niskich dochodach lub nawet stracie stanowiło znaczącą oszczędność. Zgodnie z danymi MF z tego rozwiązania mogło skorzystać 934 tys. osób, co stanowi 36% wszystkich przedsiębiorców i ok. 53% samozatrudnionych.
Aktualizacja na 2026 rok: Przepis art. 4 ustawy miał charakter epizodyczny i obejmował wyłącznie rok składkowy 2025/2026 (oraz rok 2025 dla karty podatkowej). W związku z tym, że zapowiadana szersza reforma składki zdrowotnej na 2026 r. nie weszła w życie (weto prezydenckie), od 1 lutego 2026 r. (a dla karty podatkowej od 1 stycznia 2026 r.) minimalna podstawa wymiaru powróciła do poziomu 100% minimalnego wynagrodzenia. Przy płacy minimalnej w 2026 r. wynoszącej 4 806 zł, miesięczna minimalna składka zdrowotna w roku składkowym 2026/2027 wynosi: 4 806 zł × 9% = 432,54 zł.
Składka zdrowotna od zbycia środków trwałych – zasady i przykłady
Oprócz korzystnych zmian dla mniej zarabiających przedsiębiorców ustawa wprowadziła również stałe zmiany dotyczące odprowadzania składki zdrowotnej od zbycia środków trwałych, które obowiązują zarówno w 2025, jak i w 2026 roku oraz w latach kolejnych. Od 2025 r. (od deklaracji za luty) nie ma obowiązku wykazywania w obliczaniu podstawy składki zarówno przychodów, jak i kosztów wynikających ze zbycia środków trwałych (u ryczałtowców przychody ze sprzedaży środków trwałych są na stałe wyłączone z limitów przychodów 60 tys. zł i 300 tys. zł). U przedsiębiorców na skali podatkowej i podatku liniowym takie rozwiązanie można jednak nadal stosować w rozliczeniu rocznym, w sytuacji gdy będzie to opłacalne.
Przedsiębiorca (firma ABC, rozliczająca się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym) sprzedał w marcu 2025 r. środek trwały za kwotę 5 mln zł. Środek ten był amortyzowany przez 5 pełnych lat, a jego wartość początkowa to 3 mln zł. Okres amortyzacji wynosił 10 lat.
W kwietniowym ZUS DRA firma nie wykazuje przychodu ze sprzedaży (5 mln zł) oraz kosztu wynikającego z niezamortyzowanej części wartości (1,5 mln zł). Składając rozliczenie roczne, firma może ująć w podstawie do jej obliczania zarówno przychód ze sprzedaży – 5 mln zł, jak i koszt – 1,5 mln zł. Jest to jednak nieopłacalne, gdyż dochód powiększony zostanie o aż 3,5 mln zł.
Firma XYZ (opodatkowana na skali podatkowej) zakupiła w styczniu 2022 r. samochód za kwotę 60 tys. zł. Ten został wprowadzony do ewidencji środków trwałych oraz amortyzowany przez 3 lata (z 5-letniego okresu, po 20% rocznie – niezamortyzowana wartość wynosi 24 tys. zł). Po tym okresie samochód został sprzedany za kwotę 20 tys. zł. Dodatkowo z prowadzonej przez siebie działalności przedsiębiorca uzyskał w skali roku dochód 100 tys. zł.
Roczna składka zdrowotna przy uwzględnieniu sprzedaży środka trwałego wynosić będzie:
(100 tys. zł + 20 tys. zł – 24 tys. zł) × 9% = 8 640 zł.
W przypadku niezaliczenia przychodów i kosztów składka wyniosłaby 9 000 zł (100 tys. zł × 9%). Oszczędność wyniesie 360 zł.
Z powyższych przykładów wynika, że warto dokonać świadomej kalkulacji opłacalności zaliczenia przychodów i kosztów do podstawy obliczenia składki zdrowotnej, gdyż nie jest jednoznaczne, że niezaliczenie jest najbardziej opłacalne.
Generalna zasada jest następująca:
- Wartość sprzedaży < Wartość niezamortyzowana = opłacalne
- Wartość sprzedaży > Wartość niezamortyzowana = nieopłacalne
Minimalna składka zdrowotna a ocena zmian w przepisach
Zmiany w składce zdrowotnej wprowadzone od 2025 r. nie miały charakteru systemowej przebudowy. Ustawodawca nie zdecydował się wówczas na szerokie zmiany konstrukcyjne, zapowiadając jednocześnie wystąpienie takich w 2026 r., które jednak po wecie prezydenckim nie weszły w życie. W rezultacie w 2026 r. minimalna składka zdrowotna wróciła do podstawy równej 100% minimalnego wynagrodzenia, natomiast wyłączenie przychodów i kosztów ze zbycia środków trwałych obowiązuje na stałe. O kolejnych projektach ustaw będziemy Państwa informować w dalszych artykułach i aktualnościach.
W przypadku wątpliwości zarówno dotyczących oskładkowania, jak i opodatkowania Państwa działalności zachęcamy do konsultacji z jednym z naszych doradców podatkowych wpisanych na listę.
Chcesz bezpiecznie rozliczyć składkę zdrowotną i sprzedaż majątku firmy?
Nieprawidłowe ujęcie zbycia środka trwałego w deklaracji ZUS DRA lub pominięcie rocznego rozliczenia składki zdrowotnej może prowadzić do nadpłaty albo powstania zaległości w ZUS. Skonsultuj wyliczenia ze specjalistami Spółki Doradztwa Podatkowego Eres.
Opracował: Mikołaj Sadowski
Dowiedz się więcej: Mariola Przybylak-Kajak, ekspert od ZUS oraz Kadr i Płac
tel. kom. +48 571 600 115, m.przybylak-kajak@eres.pl
#SkładkaZdrowotna #ZUS #ŚrodkiTrwałe #KadryIPłace #DoradztwoPodatkowe #Eres