Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nakładają na podatników obowiązek przesyłania comiesięcznego lub cokwartalnego pliku JPK_V7, w którym kluczową rolę odgrywają szczegółowe oznaczenia w JPK_VAT, co bezpośrednio determinuje poprawność rozliczeń, jakimi objęty jest podatek VAT w firmie. Plik JPK_VAT (w wersji miesięcznej JPK_V7M lub kwartalnej JPK_V7K), oprócz połączenia części ewidencyjnej z deklaracyjną, zawiera precyzyjne kody dla określonych grup towarów, świadczonych usług oraz procedur transakcyjnych.

Zasady ogólne: jak działają oznaczenia w JPK_VAT

Wprowadzenie obowiązku oznaczania określonych transakcji ma na celu zwiększenie możliwości organów skarbowych w zakresie analityki i kontroli oraz automatyzację pozyskiwania danych o podatnikach, nie tylko w zakresie podatku VAT, ale również w zakresie podatku dochodowego oraz wypełniania obowiązku sporządzania dokumentacji cen transferowych.

Obowiązek oznaczania niektórych transakcji dotyczy przede wszystkim dokumentów sprzedaży. Oznaczanie dokumentów zakupu funkcjonuje w węższym, ściśle określonym zakresie.

Oznaczenia w JPK_VAT dotyczą m.in. sprzedaży tzw. „towarów wrażliwych” w branżach narażonych na nadużycia podatkowe, świadczenia usług (szeroki zakres usług niematerialnych, usługi transportowe, magazynowe), a także transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi. Oznaczeniu podlega również sprzedaż ewidencjonowana przy użyciu kasy fiskalnej, faktury sprzedaży wystawione do paragonów oraz dokumenty wewnętrzne.

Prawidłowe oznaczanie transakcji w pliku JPK_V7 wymaga szczegółowej analizy dokonywanych czynności, zidentyfikowania transakcji podlegających oznaczeniu oraz ścisłej współpracy pomiędzy podatnikiem VAT a biurem rachunkowym, ponieważ osoba sporządzająca rozliczenie nie jest w stanie, bez uzyskania dodatkowych informacji branżowych, zidentyfikować wszystkich pozycji podlegających obowiązkowemu kodowaniu.

Przepisy przewidują również sankcje administracyjne. W przypadku stwierdzenia przez naczelnika urzędu skarbowego błędów w przesłanej ewidencji podatnik ma 14 dni od doręczenia wezwania na skorygowanie ewidencji lub przesłanie wyjaśnień. Jeśli podatnik nie dopełni tego obowiązku, organ podatkowy może nałożyć karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy błąd uniemożliwiający przeprowadzenie weryfikacji transakcji.

Kody towarowe i usługowe: grupy GTU (od GTU_01 do GTU_13)

Poniżej znajduje się kompletny wykaz oznaczeń ze względu na przedmiot transakcji po stronie sprzedaży:

Sprzedaż towarów (GTU_01 do GTU_10)

GTU_01 – napoje alkoholowe: alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane i wyroby pośrednie w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym.
*Jeżeli alkohol jest wydawany w ramach usługi gastronomicznej (nie jest wyodrębniony na fakturze jako towar), oznaczenie nie ma zastosowania.

GTU_02 – towary, o których mowa w art. 103 ust. 5aa ustawy o VAT, tj.: benzyny lotnicze, benzyny silnikowe, gaz płynny (LPG), oleje napędowe, oleje opałowe, paliwa typu benzyny i nafty do silników odrzutowych, biopaliwa ciekłe oraz pozostałe paliwa i wyroby akcyzowe wymienione w załączniku nr 1 do ustawy o podatku akcyzowym.

GTU_03 – oleje opałowe oraz oleje i preparaty smarowe o kodach CN od 2710 19 71 do 2710 19 99 (z wyłączeniem wyrobów o kodzie CN 2710 19 85 oraz smarów plastycznych CN 2710 19 99), oleje smarowe CN 2710 20 90 oraz preparaty smarowe CN 3403.

GTU_04 – wyroby tytoniowe, susz tytoniowy oraz płyn do papierosów elektronicznych i wyroby nowatorskie w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym.

GTU_05 – odpady określone w poz. 79–91 załącznika nr 15 do ustawy o VAT (m.in. wraki do złomowania, odpady szklane, papierowe, gumowe, tworzywa sztuczne, złom i surowce wtórne):

GTU_06 – urządzenia elektroniczne oraz części i materiały do nich wymienione w poz. 7–9, 59–63, 65, 66, 69 i 94–96 załącznika nr 15 do ustawy o VAT (m.in. procesory, komputery, dyski SSD i HDD, telefony komórkowe, smartfony, konsole do gier, tonery bez głowicy, aparaty cyfrowe i folia stretch):

GTU_07 – pojazdy oraz części samochodowe o kodach wyłącznie CN 8701–8708 oraz CN 8708 10 (ciągniki, autobusy, samochody osobowe, ciężarowe, pojazdy specjalne, podwozia, nadwozia oraz części i zderzaki). Oznaczenie to obejmuje również transakcje leasingu finansowego pojazdów.

GTU_08 – metale szlachetne oraz nieszlachetne wymienione w poz. 1–3 załącznika nr 12 oraz poz. 12–25, 33–40, 45, 46, 56 i 78 załącznika nr 15 do ustawy o VAT (m.in. srebro, złoto, platyna, wyroby walcowane, pręty, kształtowniki stalowe, miedź, aluminium, biżuteria i wyroby jubilerskie).

GTU_09 – leki oraz wyroby medyczne objęte obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w art. 37av ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.

GTU_10 – budynki, budowle i grunty (wyłącznie dostawa prawa własności, w tym leasing finansowy oraz oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste; nie dotyczy usług najmu ani robót budowlanych).

Świadczenie usług (GTU_11 do GTU_13)

GTU_11 – usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych.

GTU_12 – usługi o charakterze niematerialnym (wyłącznie: usługi doradcze, w tym prawne i podatkowe, księgowe, zarządcze, szkoleniowe, marketingowe, firm centralnych, reklamowe, badania rynku i opinii publicznej oraz w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych). Kwalifikacja następuje według rzeczywistej treści czynności, zakresu umów oraz kodów PKD powiązanych z tymi usługami.

GTU_13 – usługi transportowe i gospodarki magazynowej (PKWiU 49.4, 52.1, w tym wynajem pojazdów ciężarowych z kierowcą oraz przeprowadzki; nie dotyczy usług kurierskich ani kosztów transportu wkalkulowanych bezpośrednio w cenę dostawy towaru).

Procedury transakcyjne i oznaczenia w JPK_VAT

Oprócz grup towarowo-usługowych po stronie sprzedaży występują oznaczenia literowe określające charakter lub procedurę transakcji:

• TP – istniejące powiązania między nabywcą a dokonującym dostawy towarów lub usługodawcą (w rozumieniu przepisów o cenach transferowych, m.in. wywieranie znaczącego wpływu, posiadanie bezpośrednio lub pośrednio min. 25% udziałów, praw głosu lub powiązania rodzinne do II stopnia).
• TT_WNT oraz TT_D – wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawa towarów w ramach transakcji trójstronnej w procedurze uproszczonej.
• MR_T – świadczenie usług turystyki opodatkowanych marżą (art. 119 ustawy o VAT).
• MR_UZ – dostawa towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków opodatkowana marżą (art. 120 ustawy o VAT).
• I_42 oraz I_63 – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów następująca po imporcie w ramach procedury celnej 42 lub 63.
• B_SPV, B_SPV_DOSTAWA, B_MPV_PROWIZJA – transakcje dotyczące transferu bonów jednego (SPV) lub różnego przeznaczenia (MPV) oraz powiązane usługi pośrednictwa.
• WSTO_EE – wewnątrzwspólnotowa sprzedaż towarów na odległość oraz świadczenie usług telekomunikacyjnych, nadawczych i elektronicznych na rzecz konsumentów (zastąpiło dawne kody SW i EE).
  *Uwaga techniczna: oznaczenie MPP (mechanizm podzielonej płatności) w samej ewidencji JPK_V7 zostało zniesione w ramach pakietu SLIM VAT, przy czym obowiązek umieszczania adnotacji na fakturze oraz dokonywania płatności split payment w relacjach B2B nadal wynika wprost z przepisów ustawy.

Typy dokumentów sprzedaży i zakupu: oznaczenia w JPK_VAT

Podatnicy zobowiązani są do stosowania kodów identyfikujących rodzaj ujętego dokumentu księgowego:

W części dotyczącej sprzedaży:

• RO – dokument zbiorczy wewnętrzny zawierający sprzedaż z kas rejestrujących.
• WEW – dokument wewnętrzny (np. korekta podatku należnego, nieodpłatne przekazania towarów).
• FP – faktura wystawiona do paragonu fiskalnego, o której mowa w art. 109 ust. 3d ustawy o VAT (ujęta w ewidencji, lecz niewpływająca na powielenie podstawy opodatkowania).

W części dotyczącej zakupu:

• VAT_RR – faktura dokumentująca nabycie produktów rolnych od rolnika ryczałtowego (art. 116 ustawy o VAT).
• WEW – dokument wewnętrzny po stronie naliczonej.
• MK – faktura wystawiona przez dostawcę rozliczającego się metodą kasową (art. 21 ustawy o VAT).
• IMP – podatek naliczony z tytułu importu towarów, w tym importu rozliczanego w procedurze uproszczonej zgodnie z art. 33a ustawy o VAT.