2024-08-29
Rozwiązanie fundacji rodzinnej za życia fundatora
Ten artykuł jest kontynuacją poprzedniego, omawiającego zagadnienie rozwiązania fundacji rodzinnej. W tej części skupiono się na specyficznej sytuacji jaką jest rozwiązanie fundacji rodzinnej za życia fundatora/ów oraz sytuacji gdy jeden z wielu fundatorów umiera ale fundacja rodzinna trwa dalej.
- Rozwiązanie fundacji rodzinnej przez fundatora lub fundatorów za ich życia
Zgodnie z art. 103 ustawy o fundacji rodzinnej , w sytuacji gdy ta jest rozwiązywana za życia fundatora, fundator ten jest wyłącznie uprawnionym do otrzymania mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, chyba że statut stanowi inaczej, w szczególności gdy statut ten określa beneficjentów uprawnionych do mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej. Oznacza to iż kluczowym dla beneficjentów fundacji, w szczególności tych którzy wnieśli do niej majątek, jest uwzględnienie ich w podziale majątku fundacji po jej likwidacji za życia fundatora. W przeciwnym wypadku nie będą oni upoważnieni do otrzymania jakiegokolwiek mienia. Należy pamiętać, iż NIE JEST ISTOTNE jaka osoba wniosła do fundacji majątek jako iż ten pozostaje do wyłącznej kontroli przez fundatora.
Należy pamiętać, iż nie każdemu beneficjentowi fundacji rodzinnej przysługuje świadczenie z tytułu rozwiązania fundacji a jedynie, zgodnie z art. 26 ust 2 pkt. 13 ustawy, określonym w statucie do otrzymania takiego świadczenia.
Przykład 1
Tomasz Kowalski jest jedynym fundatorem fundacji rodzinnej. Wniósł do niej majątek o wartości 300 tys. zł. Jan Nowak, Maciej Zieliński i Agata Wiśniewska wnieśli do fundacji odpowiednio 250,150 i 100 tys. Suma majątku wniesionego – 800 tys. zł. Fundacja rodzinna ulega rozwiązaniu. Wskutek jej rozwiązania następuje wypłata majątku uzyskanego po zaspokojeniu wszystkich wierzycieli. Wartość wydanego majątku po zapłaceniu CIT to 200 tys. zł. W statucie określono, iż fundator, Jan Nowak oraz Maciej Zieliński są beneficjentami fundacji rodzinnej, którzy upoważnieni są do otrzymania majątku wskutek likwidacji fundacji rodzinnej. Agata Wiśniewska jest jedynie ,,zwykłym” beneficjentem. Jednocześnie określono iż Kowalskiemu przysługuje 50% środków wypłacanych, a Zielińskiemu i Nowakowi kolejno po 25%. Podział wygląda następująco
– Tomasz Kowalski – 100 tys. zł
– Maciej Zieliński – 50 tys. zł
– Jan Nowak – 50 tys. zł
– Agata Wiśniewska – 0 zł
Zauważyć można, iż pomimo wniesienia majątku do fundacji, Agacie nie przysługiwało żadne prawo do udziału w majątku wydanym po likwidacji fundacji. W sytuacji gdyby pozostali wnoszący – Maciej i Jan – również nie byliby wpisani w statucie jako upoważnieni do otrzymania majątku, to Fundator otrzymałby całość.
Opodatkowanie wypłaconych środków wygląda następująco:
– Tomasz Kowalski – proporcja opodatkowania = 300 tys. zł/(300 tys. zł+250 tys. zł+ 150 tys. zł +100 tys. zł) = 37,5%. Podatek od wypłaconych środków = (100%-37,5%) * 100 tys. zł * 15% = 9375 zł
– Maciej Zieliński i Jan Nowak – 50 tys. zł * 15% = 7500 zł podatku – ze względu na bycie w trzeciej grupie podatkowej środki wypłacane tym beneficjentom opodatkowane są 15%-ową stawką PIT.
W sytuacji gdy Fundatorów jest więcej niż jeden, to zgodnie z art. 103 ust. 2, wartość majątku przekazanego każdemu z nich obliczana jest na podstawie proporcji wniesionego przez poszczególnych fundatorów do całości wniesionego majątku. Modyfikując przykład 1 , w sytuacji gdyby wszystkie osoby tam wymienione byłyby fundatorami to osobom tym przysługiwałoby :
– Tomaszowi Kowalskiemu – 300 tys. zł/800 tys. zł * 200 tys. zł = 75 tys. zł
– Maciejowi Zielińskiemu – 150 tys. zł/800 tys. zł * 200 tys. zł = 37,5 tys. zł
– Janowi Nowakowi – 250 tys. zł/800 tys. zł * 200 tys. zł = 62,5 tys. zł
– Agacie Wiśniewskiej – 100 tys. zł/800 tys. zł * 200 tys. zł = 25 tys. zł
Należy również pamiętać iż ustawodawca wskazał iż proporcja ta obliczana jest z uwzględnieniem majątku wniesionego przez rodzinę fundatorów tzn. ich małżonków, wstępnych, zstępnych lub rodzeństwo. Oznacza to, iż w sytuacji gdy rodzina ta wniesie majątek do fundacji, ten traktowany jest jako wniesiony przez fundatora a nie fundację. W sytuacji wypłaty środków lub wydania mienia to fundator jest upoważniony do otrzymania majątku, jeśli żyje.
Przykład 2
Tomasz Kowalski jest fundatorem fundacji rodzinnej X, wraz z Janem Nowakiem. Po jej likwidacji, za życia obydwu fundatorów, do wypłacenia po potrąceniu CIT zostało 500 tys. zł. Do fundacji został wniesiony majątek przez osoby takie jak :
– Tomasz Kowalski – 100 tys. zł
– Jan Nowak – 200 tys. zł
– Katarzyna Nowak – żona Jana Nowaka – 300 tys. zł
– Aldona Kowalska – żona Tomasza Kowalskiego – 200 tys. zł
– Mateusz Nowak – syn Jana Nowaka – 200 tys. zł
– Ola Kowalska – siostrzenica pana Kowalskiego – 50 tys. zł
Suma majątku wniesionego przez Tomasza Kowalskiego, jego małżonki i jego zstępnych – 300 tys. zł
Suma majątku wniesionego przez Jana Nowaka, jego małżonki i jego zstępnych – 700 tys. zł
Suma wniesionego majątku = 1 050 000 zł
W statucie nie wpisano Oli Kowalskiej jako beneficjentki fundacji uprawnionej do otrzymania majątku wskutek rozwiązania fundacji, podczas gdy wpisani zostali pozostali wymienieni. Oznacza to iż 50 tys. zł wniesione przez Olę Kowalską przypadać będzie proporcjonalnie każdemu z fundatorów względem ich udziałów w pozostałej części majątku fundacji – w tym przypadku Tomasz Kowalski posiada 315tys./1 050 tys.= 30% a Jan Nowak pozostałe 70%. Podział majątku wypłaconego kształtuje się następująco:
Tomasz Kowalski – 30% * 500 tys. zł = 150 tys. zł
Jan Nowak – 70% * 500 tys. zł = 350 tys. zł
- Śmierć jednego z wielu fundatorów
Co do zasady, w sytuacji gdy jeden z Fundatorów fundacji umiera, ta nie ulega rozwiązaniu. Sprzeczne byłoby to założeniami funkcjonowania fundacji, czyli zabezpieczenia majątku rodziny. Możliwe jest jednak, aby dokonać właściwego zapisu w statucie, określającego, że w sytuacji gdy choć jeden z fundatorów fundacji rodzinnej zakończy życie, to ta jest rozwiązywana. W sytuacji gdy działalność fundacji jest kontynuowana mogą się jednak pojawić roszczenia spadkobierców zmarłego fundatora. Kwestie związane ze spadkiem w takiej sytuacji opisane zostaną w osobnym artykule.
Rodzina zmarłego fundatora, jeśli wpisana jest na listę beneficjentów, nadal na niej pozostaje i uprawniona jest do otrzymywania świadczeń w sposób dotychczasowy przy założeniu, iż ta nadal funkcjonuje.
Przykład 3
Jan Kowalski i Tomasz Nowak są fundatorami fundacji rodzinnej. Tomasz umiera. W statucie fundacji określono, że w przypadku śmierci jednego z fundatorów fundacji, ta ulega rozwiązaniu.
Beneficjentami fundacji rodzinnej są : fundatorzy, matka Tomasza Nowaka, jego żona, córka Jana Kowalskiego i jego syn, kuzynka Tomasza Nowaka, Przyjaciel Jana Kowalskiego – Adam Kulik. Uprawnionymi do wypłaty w przypadku likwidacji są za to jedynie: Fundatorzy, Adam Kulik , Synowa Tomasza Nowaka, żona i matka Tomasza Nowaka. Dodatkowo w statucie istnieje zapis, iż w przypadku rozwiązania fundacji Kuzynce Tomasza Nowaka przysługuje 20 tys. zł. Wg. statutu również, wartość środków które wypłacone byłyby Tomaszowi Nowakowi gdyby żył, wypłacone zostają w równych częściach jego matce oraz małżonce.
Do fundacji został wniesiony majątek przez:
– Jana Kowalskiego – 300 tys. zł
– Tomasza Nowaka – 400 tys. zł
– Syna Jana Kowalskiego – 250 tys. zł
– Adama Kulika – 50 tys. zł
Wartość majątku wniesionego przez rodzinę Kowalskich – 550 tys. zł
Wartość majątku wniesionego przez rodzinę Nowaków – 400 tys. zł
Wartość majątku wniesionego przez osobę niebędącą rodziną fundatorów – 50 tys. zł
Wartość majątku = 1MLN zł
Proporcja na potrzeby zwolnienia z pit u Nowaka/jego rodziny = 400/1000 = 40%
Proporcja na potrzeby zwolnienia z pit u Kowalskiego/jego rodziny = 550/1000 = 55%
Wskutek likwidacji, po zaspokojeniu wierzycieli, oraz zapłacie CIT, do wypłaty pozostało 500 tys. zł. Podział wypłat i kwota podatku do zapłaty kształtować się będzie następująco:
Synowa Tomasza Nowaka – 20 tys. zł, podatek = 20 tys. zł * 10% = 2000 tys. zł
Żona Tomasza Nowaka – 200 tys./1MLN * 480 tys. zł = 96 tys. zł, podstawa opodatkowania = 96 tys. zł * (100% – 40%) = 57,6 tys., podatek do zapłaty = 57,6 tys. *15% = 8640 zł
Matka Tomasz Nowaka- 200 tys. zł/1MLN * 480 tys. zł = 96 tys. zł, podatek = 8640 zł
Adam Kulik – 50 tys. zł/1MLN zł * 480tys. zł = 24 tys. zł , podatek = 24 tys. zł * 15% = 3600zł
Jan Kowalski – 550 tys. zł/1MLN zł * 480 tys. zł = 264 tys. zł, podstawa opodatkowania = 264 tys. zł *(100% – 55%) = 118 800 zł, podatek do zapłaty = 118 800 * 15% = 17 820 zł
Powyższe przykłady funkcjonuje oparty o założenie iż kwota wypłaconych środków uległa już potrąceniu o CIT od wypłaty. Standardowo, w przypadku normalnej wypłaty środków dla beneficjentów dokonuje się kalkulacji OD STA tzn. wypłacając 100 tys. zł , fundacja płaci podatek w wysokości 15% od 100 tys. zł czyli 15 tys. zł. Jako jednak, iż wskutek likwidacji fundacji ta nie jest zdolna do zapłaty podatku, gdyż kwota 100 tys. to cały pozostały jej majątek, to dokonywana jest kalkulacja W STU, tzn. żeby beneficjenci uprawnieni do otrzymania mienia wskutek likwidacji fundacji mogli otrzymać 100 tys. zł to majątek do wypłaty musiałby mieć wartość 115 tys. zł. Dodatkowo należy zauważyć iż jako iż fundacja pozostaje płatnikiem podatku PIT to musi również od wypłaconych środków odliczyć PIT do zapłaty przez jej beneficjentów.
Przykładowo 4
Beneficjentów uprawnionych do otrzymania mienia wskutek rozwiązania fundacji rodzinnej jest trzech i są nimi:
– osoba z ,,zerowej grupy podatkowej”
– osoba z pierwszej grupy podatkowej
– osoba z trzeciej grupy podatkowej,
Założono również iż majątek do fundacji wniósł jedynie fundator. Nie występuje zatem potrzeba obliczenia proporcji na potrzeby opodatkowania PIT.
Wartość pozostawionego mienia to 150 tys. zł a wg statutu każdemu z beneficjentów przysługuje równa część. Wysokość zapłaconych podatków i finalna, „unettowiona” wartość świadczeń dla poszczególnych beneficjentów kształtować będzie się następująco:
– Wysokość CIT = 150 tys. zł * 15 % = 22 500 zł
– Wysokość PIT do zapłaty przez osobę z ,,zerowej grupy podatkowej = 0% * (150 tys. – 22,5 tys.)/3 = 0 zł, wartość otrzymanych środków = (150 tys. – 22,5 tys.)/3 = 42 500 zł
– Wysokość PIT do zapłaty przez osobę z pierwszej grupy podatkowej = 10% * (150 tys. – 22,5 tys.)/3 = 4250 zł, wartość otrzymanych środków = 42 500 zł – 4250 zł = 38 250 zł
– Wysokość PIT do zapłaty przez osobę z trzeciej grupy podatkowej = 15% * (150 tys. – 22,5 tys.)/3 = 6375 zł, wartość otrzymanych środków = 42 500 zł – 6375 zł = 36 125 zł
Autor: Mikołaj Sadowski, e-mail: mikosadowski@eres.pl , tel. kom. +48 571-600-114